Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của nền kinh tế, thương mại điện tử được xác định là một trong những trụ cột quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Thực tiễn này đã được làm rõ tại Hội nghị đào tạo “Nâng cao năng lực ứng dụng và phát triển thương mại điện tử” do Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) tổ chức ngày 08 tháng 12⁄2025 tại thành phố Cần Thơ, với sự tham dự của đông đảo doanh nghiệp, hợp tác xã và chuyên gia kinh tế.
Thương mại điện tử xuyên biên giới – dư địa tăng trưởng lớn cho doanh nghiệp Việt
Tại hội nghị, đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (IDEA) đã cung cấp bức tranh tổng quan về hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam trong những năm gần đây. Theo đó, Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ thương mại thế giới khi xếp hạng thứ 27 toàn cầu về xuất khẩu vào năm 2022, tăng 23 bậc so với năm 2007. Đáng chú ý, Việt Nam hiện nằm trong nhóm 10 quốc gia và vùng lãnh thổ có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử nhanh nhất thế giới.
IDEA cho biết, kim ngạch xuất khẩu thông qua các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới của Việt Nam trong năm 2023 ước đạt khoảng 5–6 tỷ USD. Việt Nam ngày càng được các nền tảng quốc tế đánh giá là thị trường trọng điểm, có nhiều dư địa phát triển. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả kênh xuất khẩu này, doanh nghiệp cần chủ động tiếp cận thông tin thị trường, nắm rõ các quy định về thuế, logistics và tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm giảm thiểu rủi ro và xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp.
Cũng tại hội nghị, đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã nhấn mạnh vai trò của Cổng thông tin xuất khẩu Vietnamexport (www.vietnamexport.com) trong việc kết nối hơn 60 thương vụ Việt Nam tại nước ngoài, cung cấp dữ liệu thị trường và thông tin ngành hàng cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, các công cụ hỗ trợ như Cơ sở dữ liệu thương mại Việt Nam (VNTR) hay Access2Markets của Liên minh châu Âu được giới thiệu như những công cụ thiết yếu giúp doanh nghiệp tuân thủ quy tắc xuất xứ, lộ trình thuế quan và các quy định thương mại quốc tế ngày càng phức tạp.
Vai trò của sàn thương mại điện tử trong tiêu thụ sản phẩm địa phương
Chia sẻ tại hội nghị, đại diện Shopee Việt Nam cho rằng các nền tảng thương mại điện tử đang đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối cung – cầu, đặc biệt là mở rộng đầu ra cho sản phẩm địa phương. Các mô hình kinh doanh C2C và B2C trên Shopee đã tạo ra một “sân chơi” tương đối bình đẳng, nơi các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME) có thể tiếp cận người tiêu dùng trên quy mô lớn, cạnh tranh trực tiếp với các thương hiệu lớn.
Một trong những lợi thế nổi bật của việc kinh doanh trên sàn thương mại điện tử là mô hình “plug-and-play”, giúp giảm đáng kể rào cản về công nghệ và chi phí đầu tư ban đầu. Người bán chỉ cần đăng ký tài khoản và đăng tải sản phẩm là có thể tiếp cận ngay tệp khách hàng rộng lớn, không phải đầu tư xây dựng website hay hệ thống phân phối riêng. Hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ từ công nghệ, thanh toán, logistics đến các chương trình hỗ trợ như miễn phí vận chuyển và giao hàng nhanh đã góp phần kích cầu tiêu dùng hiệu quả.
Đáng chú ý, Shopee đã triển khai nhiều sáng kiến gắn kết với địa phương nhằm quảng bá sản phẩm đặc trưng vùng miền, như “Bản đồ số đặc sản Hà Nội”, bộ sưu tập “Tinh hoa Hà thành”, hay các gian hàng sản phẩm Thủ đô và Thái Nguyên. Thông qua Shopee Live và Shopee Video, các phiên livestream kết hợp cùng KOLs và chuyên gia không chỉ thúc đẩy doanh số mà còn góp phần nâng cao nhận diện thương hiệu cho các sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương trong không gian số.
Xuất khẩu trực tuyến B2C: Cơ hội song hành cùng thách thức
Xuất khẩu trực tuyến B2C là một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận tại hội nghị. Đại diện Shopee nhận định, khu vực Đông Nam Á đang là thị trường đầy tiềm năng khi 89% người dùng Internet sử dụng điện thoại thông minh, hơn 50% người tiêu dùng ưu tiên mua sắm trực tuyến. Đặc biệt, thế hệ Gen Z – nhóm khách hàng chủ lực trong tương lai – có tới 73% lựa chọn kênh mua sắm online.
Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức khi tham gia xuất khẩu trực tuyến, bao gồm: hạn chế về vận hành và chuỗi cung ứng do hệ sinh thái sản xuất còn phân mảnh; sự phức tạp trong quản lý thuế, hải quan và giấy tờ xuất khẩu; cũng như khó khăn trong xây dựng thương hiệu, rào cản ngôn ngữ và năng lực chăm sóc khách hàng quốc tế.
Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua các rào cản này, Shopee đã triển khai các mô hình “Bán Hàng Toàn Cầu” và “Bán Hàng Toàn Cầu Chủ Động”. Với mô hình Bán Hàng Toàn Cầu (triển khai từ năm 2021), nền tảng hỗ trợ người bán toàn bộ quy trình từ dịch thuật, chuyển đổi tiền tệ, xử lý thủ tục xuất khẩu đến chăm sóc khách hàng. Trong khi đó, mô hình Bán Hàng Toàn Cầu Chủ Động (ra mắt tháng 6/2025) cho phép người bán tự kiểm soát gian hàng quốc tế, chủ động xây dựng chiến lược marketing và biên lợi nhuận theo từng thị trường.
Hiệu quả thực tiễn và những câu chuyện thành công
Hiệu quả của các mô hình này được thể hiện qua những con số tăng trưởng ấn tượng: doanh thu bình quân hàng tháng của mô hình Bán Hàng Toàn Cầu Chủ Động tăng 83%; số lượng người bán tham gia mô hình Bán Hàng Toàn Cầu tăng 402% mỗi tháng; doanh thu bình quân hàng năm ghi nhận mức tăng 92%.
Trường hợp thương hiệu giày nữ Erosska & CO. là một ví dụ tiêu biểu. Nhờ tận dụng các công cụ quảng cáo và hỗ trợ từ Shopee Export, doanh nghiệp này đã mở rộng thị trường sang Malaysia, Singapore, Philippines, Đài Loan và Thái Lan. Đến năm 2025, doanh thu xuất khẩu chiếm khoảng 10% tổng giá trị giao dịch hàng năm, cho thấy tiềm năng hiện thực hóa của chiến lược xuất khẩu trực tuyến đối với thương hiệu Việt.
Thương mại điện tử – cầu nối giữa sản xuất địa phương và thị trường toàn cầu
Hội nghị khép lại với các nội dung hướng dẫn thực hành, giúp doanh nghiệp trực tiếp trải nghiệm quy trình kinh doanh trên sàn thương mại điện tử. Thực tế cho thấy, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước và các nền tảng thương mại điện tử đang tạo ra một “đòn bẩy số” quan trọng, hỗ trợ doanh nghiệp địa phương tham gia sâu hơn vào thị trường trong nước và quốc tế.
Thương mại điện tử không còn là kênh bán hàng bổ trợ, mà đang dần trở thành cầu nối huyết mạch, đưa sản phẩm từ vùng sâu, vùng xa đến với người tiêu dùng toàn cầu, góp phần khẳng định giá trị và sức sáng tạo của hàng hóa Việt Nam trong kỷ nguyên số.
