Theo tin của Thụy Điển, tình trạng bất ổn tại eo biển Hormuz đang gây tác động trực tiếp tới nông nghiệp nước này, khi giá dầu diesel và phân bón tăng, qua đó tạo thêm áp lực cho nông dân và có thể dẫn tới giá thực phẩm tại các cửa hàng tăng trong thời gian tới.

Ông Palle Borgström, Chủ tịch Liên đoàn Nông dân Thụy Điển, cho biết nhiều nông dân hiện đã phải cân nhắc nên canh tác ở mức nào trong vụ mùa năm nay.

Phần lớn nguyên liệu dùng để sản xuất phân đạm có nguồn gốc từ khu vực Vịnh Ba Tư. Gần 30% sản lượng amoniac và urê toàn cầu, là những thành phần quan trọng trong phân bón thương mại, được sản xuất tại khu vực này. Khi xung đột gia tăng, nguồn cung và giá cả đều trở nên khó lường. Theo ông Borgström, ngay trong tuần đầu sau các vụ tấn công, hoạt động giao dịch gần như đình trệ vì thị trường chưa thể đánh giá diễn biến tình hình.

(Ảnh: Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển)

Nông nghiệp Thụy Điển phụ thuộc lớn vào phân bón thương mại nhập khẩu. Nếu xảy ra thiếu hụt, toàn bộ ngành sẽ bị ảnh hưởng trên diện rộng. Các loại cây trồng như khoai tây, củ cải đường và rau màu đặc biệt nhạy cảm, trong khi ngũ cốc và thức ăn thô cho chăn nuôi bò thịt cũng chịu tác động.

Rau và các loại củ cần lượng dinh dưỡng thực vật lớn, do đó giá phân bón ảnh hưởng đáng kể đến chi phí canh tác. Đối với nông sản tươi sống thường được giao hằng ngày, giá nhiên liệu cũng là yếu tố quan trọng. Với nhóm ngũ cốc, lúa mì là loại cây cần nhiều dinh dưỡng nhất và chi phí phân bón thương mại chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất.

Ông Borgström nhấn mạnh đây là yếu tố có tính nền tảng, ảnh hưởng đến toàn bộ ngành nông nghiệp. Nếu giá phân bón hóa học tiếp tục tăng, nông dân gần như không có nhiều lựa chọn thay thế, vì lượng phân chuồng hiện có là không đủ và cũng không thể tăng nhanh trong ngắn hạn.

Theo đánh giá của ông, nông dân có thể buộc phải giảm diện tích gieo trồng hoặc cắt giảm lượng phân bón sử dụng, kéo theo nguy cơ giảm cả năng suất lẫn chất lượng mùa vụ. Hiệu quả kinh tế trong trồng trọt đã ở mức thấp trong nhiều năm do mất mùa và giá nông sản, đặc biệt là ngũ cốc và đường, ở mức thấp. Trong bối cảnh đó, việc chi phí đầu vào tăng mạnh càng khiến bài toán sản xuất thêm khó khăn và có thể đẩy giá thực phẩm tăng đối với người tiêu dùng.

Nếu nông dân quyết định không canh tác trên một số thửa ruộng, họ có nguy cơ mất hoàn toàn nguồn thu từ diện tích đó. Theo ông Borgström, khi tính toán kinh tế đã ở mức hòa vốn hoặc thua lỗ, người sản xuất khó có thể thu hồi chi phí đầu vào, nên trong một số trường hợp để đất bỏ hoang còn ít rủi ro hơn. Ông cũng lưu ý thời tiết trong suốt mùa sinh trưởng luôn là yếu tố quyết định đến kết quả thu hoạch, vì vậy khi hiệu quả kinh tế đã yếu ngay từ đầu, nông dân càng phải hạn chế rủi ro.

Chi phí tăng trong nông nghiệp được cho là cuối cùng có thể lan tới giá bán lẻ. Tuy nhiên, theo ông Carlos Cancino của hệ thống bán lẻ Coop, tác động tới người tiêu dùng có thể cần thêm thời gian mới thể hiện rõ. Một số hợp đồng thu mua có thời hạn rất ngắn và được ký lại thường xuyên, song cũng có những hợp đồng kéo dài tới một quý hoặc hơn. Khi bước vào chu kỳ đàm phán mới, mức giá có thể tăng đáng kể, nên tác động tới khách hàng không diễn ra ngay lập tức mà sẽ truyền dần qua toàn bộ chuỗi cung ứng.

Các chuỗi bán lẻ lớn khác tại Thụy Điển cũng đang theo dõi sát diễn biến. Axfood cho biết hiện chưa ghi nhận tác động tức thời lớn, nhưng xung đột có thể gây hệ quả thông qua việc phải đổi tuyến vận chuyển, chậm trễ giao hàng và chi phí vận tải biển tăng. Trong khi đó, ICA cho biết chưa thấy có điều chỉnh giá nào do xung đột tại Trung Đông, nhưng tình hình có thể thay đổi. Doanh nghiệp này cũng dẫn cảnh báo từ phía ngành nông nghiệp rằng họ có thể bị ảnh hưởng bởi giá phân bón và dầu diesel tăng.