Ngày 30 tháng 10 năm 2025, tại TP. HCM, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) đã tổ chức Hội nghị đào tạo “Nâng cao năng lực ứng dụng và phát triển thương mại điện tử”. Tham dự hội nghị có các chuyên gia kinh tế, đại diện Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), lãnh đạo các doanh nghiệp công nghệ cùng hơn 300 đại diện doanh nghiệp, hộ kinh doanh trên địa bàn.
Việt Nam lọt nhóm dẫn đầu thế giới về tăng trưởng TMĐT
Mở đầu hội nghị, ông Trần Văn Trọng – Tổng Thư ký Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) đã trình bày một báo cáo đầy đủ về "sức khỏe" của thị trường. Theo ông, kinh tế số không còn là một khái niệm xa vời mà đã hiện hữu trong mọi ngõ ngách của nền kinh tế. Trong đó, TMĐT đóng vai trò là "mạch máu" quan trọng nhất, nơi các giao dịch diễn ra không giới hạn về thời gian và địa lý, giúp tối ưu hóa cấu trúc chi phí cho doanh nghiệp.
Nhìn lại hành trình gần 3 thập kỷ, TMĐT Việt Nam đã bứt phá qua các giai đoạn mang tính lịch sử. Từ những ngày đầu làm quen với Internet (1997-2010), đến giai đoạn hình thành hệ sinh thái (2010-2015) và thực sự bùng nổ từ năm 2016 đến nay. Hiện nay, Việt Nam tự hào được các tổ chức uy tín như eMarketer xếp vào nhóm 5 quốc gia có tốc độ tăng trưởng TMĐT hàng đầu thế giới, với mức tăng trưởng ấn tượng duy trì ổn định từ 20–25%/năm, bất chấp những biến động của kinh tế toàn cầu.
Các số liệu thực tế đã chứng minh sức hút mãnh liệt của thị trường này: Năm 2022, quy mô bán lẻ trực tuyến đạt 20,5 tỷ USD với sự tham gia của hơn 61 triệu người dùng. Bước sang giai đoạn 2024-2025, dự báo con số này sẽ đạt mốc 35 tỷ USD, đóng góp gần 10% vào tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng toàn quốc. Đáng chú ý, thói quen tiêu dùng đã thay đổi bền vững khi mức chi tiêu bình quân của mỗi cá nhân cho mua sắm trực tuyến đã chạm ngưỡng 336 USD/năm. Điều này khẳng định TMĐT không còn là "lựa chọn thêm" mà đã trở thành kênh sinh tồn tất yếu của mọi mô hình kinh doanh hiện đại.
Kỷ nguyên "Shoppertainment": Khi mua sắm không chỉ là giao dịch
Phân tích sâu hơn về hành vi người dùng, các chuyên gia tại hội nghị nhấn mạnh đến sự trỗi dậy của xu hướng “Shoppertainment” (Mua sắm kết hợp giải trí). Đây được coi là bước ngoặt thay đổi hoàn toàn cuộc chơi. Người tiêu dùng thế hệ mới, đặc biệt là Gen Z và Millennials, không còn thỏa mãn với việc chỉ nhìn ảnh sản phẩm và đọc mô tả khô khan. Họ cần được trải nghiệm, tương tác và cảm thấy thú vị ngay trong quá trình mua hàng.
Sự bùng nổ của các nền tảng video ngắn như TikTok cùng các tính năng Reels, Livestream trên Facebook, Instagram đã tạo ra mảnh đất màu mỡ cho mô hình "Social Commerce" (TMĐT mạng xã hội). Ông Trần Văn Trọng phân tích rằng, nếu trước đây lộ trình khách hàng là "Tìm kiếm -> Mua hàng" thì nay đã chuyển thành "Giải trí -> Khám phá -> Quyết định". Doanh nghiệp hiện nay phải đóng vai trò như những nhà sáng tạo nội dung (Content Creator) để thu hút sự chú ý trước khi bán sản phẩm.
Các mô hình kinh doanh mới như D2C (Direct to Consumer) giúp doanh nghiệp cắt bỏ khâu trung gian, hay Drop shipping và Affiliate Marketing (Tiếp thị liên kết) đang tạo ra những mạng lưới bán hàng khổng lồ mà không cần vốn lưu kho lớn. Sự hỗ trợ từ hệ thống logistics chuyên nghiệp với doanh thu bưu chính năm 2023 đạt hơn 58.000 tỷ đồng cùng độ phủ sóng của thanh toán không tiền mặt đã giúp TMĐT len lỏi đến tận các vùng sâu, vùng xa, xóa nhòa khoảng cách giữa nông thôn và thành thị.
"Bí kíp" thực chiến: Livestream Facebook – Vũ khí tối thượng của doanh nghiệp
Tại phiên thảo luận chuyên sâu, ông Lê Ngọc Hùng – đại diện từ Haravan (đối tác chiến lược của Meta) đã đưa ra những con số gây "choáng" về hiệu quả của Livestream. Với 84% người tiêu dùng thừa nhận từng chốt đơn qua Live, đây chính là "mỏ vàng" để doanh nghiệp bứt phá doanh thu nhanh chóng.
Tuy nhiên, Livestream không chỉ là "bật máy lên và nói". Thành công của một phiên Live phụ thuộc vào sự chuẩn bị công phu. Ông Hùng đã chia sẻ chi tiết 7 chiến lược thực chiến mà các chủ shop cần nằm lòng:
Tiền kỳ kỹ lưỡng: Phải có thông báo ít nhất 24h trước phiên Live, đi kèm các mã giảm giá "độc quyền" chỉ dành cho người xem trực tiếp.
Nội dung mồi (Teaser): Quay các đoạn video ngắn giới thiệu sản phẩm chủ chốt sẽ xuất hiện trong Live để tạo sự tò mò.
Quảng cáo trực tiếp: Sử dụng ngân sách quảng cáo để đẩy phiên Live đến đúng tệp khách hàng tiềm năng, thay vì chỉ trông chờ vào lượng fan sẵn có.
Tính năng nhắc lịch: Sử dụng công cụ của Facebook để gửi thông báo nhắc nhở khi phiên Live bắt đầu, đảm bảo tỷ lệ vào xem cao nhất.
Đa kênh, đa điểm: Thực hiện phát trực tiếp đồng thời trên nhiều Fanpage vệ tinh và trang cá nhân của đội ngũ nhân viên để cộng hưởng lưu lượng.
Tương tác thời gian thực: Trả lời bình luận ngay lập tức, tư vấn nhiệt tình theo yêu cầu của khách hàng để tạo niềm tin tuyệt đối.
Gamification: Tổ chức các trò chơi nhỏ, tặng quà giữa giờ để giữ chân người xem ở lại lâu hơn trong phiên Live.
Công nghệ hóa quản trị: Lời giải cho bài toán vận hành
Một trong những nỗi lo lớn nhất của các nhà bán hàng là "vỡ trận" đơn hàng. Khi có hàng ngàn bình luận cùng lúc, việc ghi chép thủ công chắc chắn dẫn đến sai sót và mất khách. Để giải quyết vấn đề này, giải pháp công nghệ HaraSocial đã được giới thiệu như một "trợ lý ảo" thông minh.
Hệ thống này cho phép quản lý tập trung tin nhắn và bình luận từ Facebook, Messenger đến Instagram vào một giao diện duy nhất. Đặc biệt, tính năng tự động chốt đơn theo cú pháp bình luận và gửi tin nhắn xác nhận kèm link thanh toán QR Code ngay lập tức đã giúp tỷ lệ chuyển đổi tăng vọt. "Khách hàng hiện nay rất thiếu kiên nhẫn. Nếu bạn phản hồi chậm 5 phút, họ sẽ sang cửa hàng đối thủ. Công nghệ chính là cách chúng ta giữ chân họ bằng sự chuyên nghiệp và tốc độ", ông Hùng nhấn mạnh.
Đối với các doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc các hộ kinh doanh tại địa phương, đây là công cụ giúp họ tối ưu hóa nguồn lực. Thay vì cần 5-10 nhân viên trực máy, nay chỉ cần 1-2 người quản lý hệ thống tự động, giúp giảm chi phí vận hành đến 40%.
Rào cản và "vùng tối" cần cảnh giác
Tuy nhiên, bức tranh TMĐT không chỉ có màu hồng. Đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã dành một thời lượng quan trọng để cảnh báo về các hành vi vi phạm pháp luật đang ngày càng tinh vi. Tình trạng hàng giả, hàng nhái núp bóng các gian hàng uy tín trên mạng xã hội vẫn là vấn nạn nhức nhối, gây ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của những doanh nghiệp làm ăn chân chính.
Các thủ đoạn lừa đảo như tạo website giả mạo các sàn TMĐT lớn (Shopee, Lazada, TikTok Shop), gửi link chứa mã độc để chiếm quyền điều khiển ví điện tử, hay "bom hàng" ảo diễn ra thường xuyên. Đặc biệt là hình thức lừa đảo qua giao hàng COD, gửi những gói hàng rác cho người mua để thu tiền hộ.
Cục khuyến cáo doanh nghiệp cần chủ động đăng ký website với Bộ Công Thương để được xác thực (logo xanh/đỏ), đồng thời người tiêu dùng phải hình thành thói quen kiểm tra kỹ thông tin người bán, chỉ giao dịch trên các nền tảng có chính sách bảo vệ người mua rõ ràng.
Tầm nhìn bền vững cho kinh tế số Việt Nam
Hội nghị không chỉ đơn thuần là một buổi chia sẻ kiến thức, mà là lời khẳng định về cam kết đồng hành của cơ quan quản lý nhà nước với doanh nghiệp. TMĐT giờ đây đã chuyển mình từ một lĩnh vực bổ trợ thành một nghề nghiệp chuyên nghiệp, đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc về hạ tầng, nhân lực và đặc biệt là tư duy số.
Trong tương lai gần, khi trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) được ứng dụng sâu hơn vào việc dự báo nhu cầu người tiêu dùng, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ có cơ hội vàng để vươn tầm quốc tế. Việc nắm bắt xu hướng Shoppertainment và làm chủ các công cụ thực chiến như Livestream sẽ là chìa khóa để doanh nghiệp không bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua kinh tế số khốc liệt.
Nâng cao năng lực số, minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và không ngừng sáng tạo nội dung chính là ba trụ cột để xây dựng một môi trường TMĐT Việt Nam lành mạnh, bền vững và thịnh vượng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa kinh tế số chiếm 20% GDP vào năm 2030.
