Thụy Điển là một trong những thị trường thực phẩm phát triển và khắt khe nhất châu Âu, với tiêu chuẩn cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tính bền vững. Trong bối cảnh đó, thị trường gia vị và thảo mộc tại Thụy Điển tiếp tục duy trì xu hướng tăng trưởng ổn định, gắn liền với sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng, toàn cầu hóa ẩm thực và nhu cầu ngày càng cao đối với các sản phẩm tự nhiên, lành mạnh và hữu cơ.

Thị trường gia vị Thụy Điển ổn định nhưng đòi hỏi cao

Do điều kiện khí hậu hạn chế, Thụy Điển hầu như không có khả năng tự sản xuất gia vị ở quy mô thương mại. Phần lớn nhu cầu trong nước được đáp ứng thông qua nhập khẩu trực tiếp từ các nước ngoài EU hoặc gián tiếp qua các trung tâm trung chuyển trong EU như Hà Lan, Đức và Tây Ban Nha. Gia vị vì vậy là nhóm hàng có mức độ phụ thuộc cao vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong giai đoạn 2024–2025, các cơ quan thống kê và hiệp hội ngành thực phẩm Thụy Điển ghi nhận nhu cầu nhập khẩu gia vị nhìn chung vẫn ổn định, dù chịu tác động nhất định từ lạm phát thực phẩm, chi phí logistics và các yêu cầu mới về bền vững trong chuỗi cung ứng.

Về phía cầu, sự đa dạng văn hóa và dân số nhập cư tiếp tục là yếu tố quan trọng thúc đẩy tiêu thụ gia vị tại Thụy Điển. Bên cạnh các gia vị truyền thống quen thuộc với ẩm thực Bắc Âu, người tiêu dùng ngày càng sử dụng nhiều gia vị gắn với ẩm thực châu Á, Trung Đông và châu Phi như tiêu, gừng, nghệ, quế, thì là, ngò và các hỗn hợp gia vị chế biến sẵn. Xu hướng nấu ăn tại nhà, sử dụng thực phẩm tiện lợi nhưng vẫn đảm bảo hương vị và giá trị dinh dưỡng, cũng góp phần mở rộng thị trường cho các sản phẩm gia vị đóng gói và gia vị pha trộn.

Một điểm nổi bật trong những năm gần đây là sự gia tăng mạnh mẽ của phân khúc gia vị gắn với sức khỏe và lối sống bền vững. Sau đại dịch COVID-19, người tiêu dùng Thụy Điển quan tâm nhiều hơn đến các gia vị và thảo mộc được cho là có lợi cho hệ miễn dịch và sức khỏe tổng thể, đồng thời ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên, hữu cơ và được chứng nhận bền vững. Đây là xu hướng được dự báo sẽ tiếp tục trong trung hạn, phù hợp với định hướng chung của chính sách thực phẩm và môi trường tại Thụy Điển.

Về cấu trúc thị trường, một số thương hiệu lớn trong nước vẫn giữ vai trò chi phối thông qua hệ thống phân phối mạnh và danh mục sản phẩm đa dạng. Song song với đó, thị trường cũng mở ra nhiều không gian cho các doanh nghiệp nhỏ và sản phẩm ngách, đặc biệt là gia vị hữu cơ, gia vị đặc trưng vùng miền và sản phẩm gắn với câu chuyện nguồn gốc. Ở cấp độ quốc tế, cạnh tranh giữa các nước xuất khẩu gia vị lớn ngày càng gay gắt, không chỉ về giá mà còn về khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của EU và Thụy Điển liên quan đến an toàn thực phẩm, dư lượng, bền vững và logistics.

Nhìn chung, thị trường gia vị Thụy Điển ổn định nhưng đòi hỏi cao, phù hợp với các nhà cung cấp có chiến lược dài hạn, chú trọng chất lượng, minh bạch và khả năng thích ứng với xu hướng tiêu dùng xanh và lành mạnh.

Do điều kiện khí hậu hạn chế, Thụy Điển hầu như không có khả năng tự sản xuất gia vị ở quy mô thương mại

Thị trường gia vị Thụy Điển có mức độ phụ thuộc cao vào chuỗi cung ứng toàn cầu

Nhập khẩu đóng vai trò then chốt đối với ngành gia vị tại Thụy Điển, do quốc gia này hầu như không có điều kiện tự nhiên phù hợp để sản xuất gia vị ở quy mô thương mại. Phần lớn các loại gia vị tiêu thụ trong nước được nhập khẩu từ các quốc gia có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới, chủ yếu ngoài Liên minh châu Âu (EU). Điều này khiến thị trường gia vị Thụy Điển có mức độ phụ thuộc cao vào chuỗi cung ứng toàn cầu và chịu tác động trực tiếp từ biến động thương mại, logistics và điều kiện sản xuất tại các nước xuất khẩu.

Trong những năm gần đây, nhập khẩu gia vị của Thụy Điển nhìn chung duy trì xu hướng ổn định. Mặc dù chịu ảnh hưởng của lạm phát thực phẩm, chi phí vận chuyển và những gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu sau đại dịch COVID-19, nhu cầu nhập khẩu không suy giảm đáng kể, phản ánh vai trò không thể thay thế của gia vị trong tiêu dùng hộ gia đình cũng như trong ngành công nghiệp chế biến thực phẩm. Các nhóm sản phẩm gia vị được nhập khẩu phổ biến bao gồm tiêu, quế, gừng, nghệ và nhiều loại thảo mộc khác, phục vụ cả ẩm thực truyền thống lẫn các món ăn quốc tế ngày càng phổ biến tại Thụy Điển.

Cơ cấu nguồn cung cho thấy các quốc gia ngoài EU vẫn chiếm tỷ trọng chủ đạo. Ấn Độ là một trong những nhà cung cấp quan trọng nhất, đặc biệt đối với các loại gia vị như tiêu, quế và nghệ, nhờ năng lực sản xuất quy mô lớn, nguồn cung ổn định và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn thực phẩm và chứng nhận hữu cơ. Việt Nam cũng là đối tác cung ứng đáng chú ý, nhất là đối với tiêu và một số loại gia vị nhiệt đới, với lợi thế về sản lượng và kinh nghiệm xuất khẩu sang thị trường EU. Trung Quốc tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cung cấp gừng, quế và các loại gia vị khác với mức giá cạnh tranh, song ngày càng chịu sự giám sát chặt chẽ hơn từ phía nhà nhập khẩu Thụy Điển về chất lượng và dư lượng.

Bên cạnh các nhà cung cấp trực tiếp ngoài EU, một số quốc gia châu Âu như Hà Lan, Đức và Tây Ban Nha giữ vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng thông qua hoạt động tái xuất. Các nước này nhập khẩu gia vị thô từ các quốc gia sản xuất lớn, sau đó thực hiện sơ chế, đóng gói, kiểm soát chất lượng và phân phối lại trong nội khối EU, bao gồm Thụy Điển. Lợi thế về logistics, hệ thống cảng biển và năng lực tuân thủ tiêu chuẩn EU giúp các trung tâm tái xuất này trở thành đối tác quan trọng đối với các nhà nhập khẩu Thụy Điển, đặc biệt trong phân khúc gia vị cao cấp và gia vị hữu cơ.

Hoạt động nhập khẩu gia vị vào Thụy Điển cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt của EU về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát dư lượng đặt ra áp lực lớn đối với nhà cung cấp. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng rõ rệt đến sản lượng và tính ổn định của nguồn cung gia vị toàn cầu, trong khi chi phí logistics và rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng vẫn là yếu tố khó lường. Trong bối cảnh này, các nhà nhập khẩu Thụy Điển có xu hướng ưu tiên các đối tác có năng lực cung ứng dài hạn, minh bạch và đáp ứng tốt các yêu cầu về chất lượng, bền vững và logistics.

Thị trường gia vị Thụy Điển được phân phối thông qua các chuỗi siêu thị lớn

Hệ thống phân phối đóng vai trò trung tâm trong việc đưa các sản phẩm gia vị đến tay người tiêu dùng tại Thụy Điển, phản ánh đặc điểm của một thị trường phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nhập khẩu. Cấu trúc phân phối gia vị tại Thụy Điển tương đối đa tầng và chuyên nghiệp, với sự tham gia của các nhà nhập khẩu, chế biến, hệ thống bán lẻ hiện đại, kênh dịch vụ thực phẩm và ngày càng rõ nét hơn là thương mại điện tử.

Trong chuỗi cung ứng gia vị, các nhà nhập khẩu và nhà chế biến giữ vai trò then chốt. Do Thụy Điển không phải là quốc gia sản xuất gia vị, phần lớn nguyên liệu được nhập khẩu từ các nước ngoài EU, sau đó được sơ chế, phối trộn, đóng gói và phân phối trong nước. Nhiều doanh nghiệp lớn trong ngành vừa đảm nhiệm chức năng nhập khẩu vừa tham gia sâu vào khâu chế biến nhằm kiểm soát chất lượng, đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm nghiêm ngặt của EU và đáp ứng thị hiếu tiêu dùng trong nước. Các doanh nghiệp này thường nhập khẩu gia vị thô từ châu Á và các khu vực nhiệt đới, sau đó phát triển thành các sản phẩm gia vị tiện lợi, gia vị pha trộn hoặc gia vị hữu cơ phục vụ cả kênh bán lẻ và dịch vụ thực phẩm.

Ở cấp độ bán lẻ, thị trường gia vị Thụy Điển chủ yếu được phân phối thông qua các chuỗi siêu thị lớn, vốn chiếm ưu thế tuyệt đối trong hệ thống bán lẻ thực phẩm. Các tập đoàn bán lẻ hàng đầu như ICA, Axfood và Coop không chỉ phân phối các thương hiệu gia vị trong nước và quốc tế mà còn phát triển mạnh các nhãn hiệu riêng. Gia vị mang nhãn hiệu riêng thường có giá cạnh tranh, danh mục sản phẩm đa dạng và ngày càng mở rộng sang phân khúc hữu cơ, bền vững, phù hợp với xu hướng tiêu dùng tại Thụy Điển. Việc hợp tác với các chuỗi bán lẻ lớn đòi hỏi nhà cung cấp phải có năng lực cung ứng ổn định, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, chứng nhận và logistics.

Song song với kênh bán lẻ, kênh dịch vụ thực phẩm (foodservice) là một mảng tiêu thụ gia vị quan trọng tại Thụy Điển. Gia vị được sử dụng rộng rãi trong nhà hàng, khách sạn, căng tin trường học, bệnh viện và các dịch vụ ăn uống công cộng. Các nhà phân phối chuyên biệt trong lĩnh vực này cung cấp gia vị với quy cách lớn, sản phẩm chế biến sẵn hoặc gia vị pha trộn phù hợp cho bếp công nghiệp. Những nhà phân phối dịch vụ thực phẩm lớn đóng vai trò cầu nối giữa nhà nhập khẩu, nhà chế biến và các đơn vị sử dụng cuối cùng, đồng thời có ảnh hưởng đáng kể đến việc lựa chọn nguồn cung và tiêu chuẩn sản phẩm.

Ngoài các kênh truyền thống, thương mại điện tử đang dần trở thành một kênh phân phối bổ trợ quan trọng đối với gia vị tại Thụy Điển. Các nền tảng bán lẻ trực tuyến của chuỗi siêu thị và các nhà bán thực phẩm trực tuyến cho phép người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận các sản phẩm gia vị tiêu chuẩn cũng như gia vị hữu cơ, đặc sản. Dù hiện chưa phải là kênh chủ đạo, thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ tiếp tục mở rộng, đặc biệt trong bối cảnh thói quen mua sắm trực tuyến đã trở nên phổ biến sau đại dịch.

Nhìn chung, hệ thống phân phối gia vị tại Thụy Điển có tính tập trung cao nhưng đa dạng về kênh tiếp cận. Đối với các nhà cung cấp nước ngoài, trong đó có doanh nghiệp Việt Nam, việc lựa chọn kênh phân phối phù hợp, thông qua nhà nhập khẩu, chuỗi bán lẻ hay kênh dịch vụ thực phẩm, là yếu tố quyết định khả năng thâm nhập và mở rộng thị trường một cách bền vững.

Để có cái nhìn chi tiết và cập nhật hơn về thị trường Thụy Điển đối với các ngành thực phẩm, trong đó có ngành gia vị, doanh nghiệp có thể tham khảo ấn phẩm “Nghiên cứu Thị trường Thụy Điển: Xu hướng và cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam trong một số ngành hàng thực phẩm” do Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển biên soạn và phát hành. Ấn phẩm cung cấp các phân tích chuyên sâu về xu hướng tiêu dùng, cơ cấu nhập khẩu, hệ thống phân phối, yêu cầu pháp lý và tiêu chuẩn thị trường đối với từng nhóm ngành thực phẩm, đồng thời đưa ra các khuyến nghị thực tiễn nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận và phát triển bền vững tại thị trường Thụy Điển tại https://vietnordic.com/wp-content/uploads/New-ebooks/2025/ThucPham2025/index.html