Ngày 26⁄10⁄2025, tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) đã tổ chức Hội nghị đào tạo nâng cao năng lực ứng dụng và phát triển thương mại điện tử. Đây là hoạt động trọng tâm nhằm chuẩn bị nguồn lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu bứt phá toàn diện về năng lực trí tuệ và kỹ năng trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ.

Tại hội nghị, các đại biểu và chuyên gia thống nhất nhận định Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc với mục tiêu chiến lược đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Đây được coi là “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, đánh dấu sự chuyển biến toàn diện về tư duy phát triển và năng lực quản trị quốc gia. Trong tiến trình này, nguồn nhân lực trẻ được xác định là lực lượng lao động nòng cốt, giữ vai trò chủ thể sáng tạo trực tiếp tiếp nhận, chuyển hóa và dẫn dắt các giá trị đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Việc đầu tư cho nguồn nhân lực trẻ hôm nay không chỉ là yêu cầu cấp thiết của ngành Công Thương mà còn là nền tảng cho sự phồn vinh và phát triển bền vững của đất nước.

Phân tích về thực trạng, hội nghị cho rằng Việt Nam đang phát huy tương đối tốt lợi thế cơ cấu dân số vàng khi lao động trẻ từ 15 đến 35 tuổi chiếm hơn 50% tổng lực lượng lao động cả nước tính đến cuối năm 2023. Hệ thống giáo dục đại học và cao đẳng cũng từng bước đổi mới phương pháp giảng dạy, hình thành rõ nét hệ sinh thái khởi nghiệp với hơn 33.000 dự án sinh viên được ghi nhận trong giai đoạn 2020–2024. Tuy nhiên, chất lượng nguồn nhân lực trẻ vẫn chưa thực sự tương xứng với tiềm năng khi tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ đào tạo chính quy mới đạt khoảng 27%. Tình trạng đào tạo chưa sát thực tiễn, mất cân đối giữa lao động trình độ cao và lao động kỹ thuật vẫn phổ biến, dẫn đến sự thiếu hụt nhân lực trong các lĩnh vực mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và tài chính số. Đặc biệt, ngành công nghệ thông tin dự báo sẽ thiếu hụt khoảng 200.000 nhân sự vào năm 2025, trong khi tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên vẫn ở mức đáng quan tâm do sự lệch pha giữa cung và cầu lao động.

Theo đánh giá của các đại biểu, những hạn chế nêu trên xuất phát từ việc chương trình đào tạo còn nặng về lý thuyết, thiếu sự gắn kết chặt chẽ giữa mô hình “Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp”. Bên cạnh đó, tâm lý xã hội vẫn còn nặng tính bằng cấp hơn kỹ năng nghề nghiệp, khiến quá trình định hướng nghề nghiệp và phân luồng đào tạo chưa đạt hiệu quả tối ưu. Một nội dung trọng tâm khác được hội nghị thảo luận là tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với thị trường lao động. Các chuyên gia nhận định AI là công cụ tạo ra giá trị kinh tế khổng lồ, mở ra cơ hội “nhảy vọt” cho Việt Nam trong các lĩnh vực thanh toán di động, giáo dục trực tuyến và quản trị thông minh. Tuy nhiên, hội nghị cũng thẳng thắn chỉ ra những rủi ro về bảo mật và thông tin giả mạo, đòi hỏi thế hệ trẻ phải được đào tạo bài bản để làm chủ công nghệ, sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ đắc lực trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Trên cơ sở đánh giá toàn diện, hội nghị đã thống nhất đề xuất các nhóm giải pháp đồng bộ nhằm phát triển nguồn nhân lực trẻ trong giai đoạn tới. Trọng tâm là đổi mới căn bản chương trình đào tạo gắn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động, đồng thời mạnh dạn phát triển giáo dục nghề nghiệp và kỹ năng số. Việc xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo với các chính sách hỗ trợ vốn, ươm tạo tài năng và đãi ngộ nhân tài theo chuẩn cạnh tranh quốc tế cần được ưu tiên hàng đầu. Đặc biệt, các cơ sở đào tạo trọng điểm cần tập trung nguồn lực cho các chương trình đào tạo công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo và bán dẫn để tạo ra đội ngũ kế cận đủ sức gánh vác các nhiệm vụ quan trọng trong nền kinh tế số.

Kết luận hội nghị, các đại biểu khẳng định đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trẻ là nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa quyết định đối với tiến trình phát triển đất nước đến năm 2045. Việt Nam cần một lực lượng lao động trẻ không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải có bản lĩnh, khát vọng cống hiến và tinh thần trách nhiệm xã hội cao. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ đổi mới tư duy giáo dục đến ứng dụng công nghệ hiện đại được kỳ vọng sẽ xây dựng đội ngũ nhân lực đủ năng lực đảm đương vai trò trung tâm trong sự nghiệp phát triển quốc gia. Ngay sau phiên thảo luận, các đại biểu đã tham gia thực hành trực tiếp tại phòng máy để nắm bắt kỹ năng xây dựng nội dung bằng công nghệ AI, thể hiện rõ tinh thần học đi đôi với hành và quyết tâm đổi mới của ngành Công Thương trong giai đoạn mới.