Theo ông Amir Yaron - Thống đốc Ngân hàng Trung ương Israel, tăng trưởng GDP của Israel thực chất chỉ ở mức vừa phải, sau khi loại trừ các số liệu sản xuất từ nước ngoài, và đồng thời cho biết đợt cắt giảm lãi suất mới nhất giúp nới lỏng các hạn chế về cung và cầu.
Ngày 01/09/2026, Ngân hàng Trung ương Israel đã cắt giảm lãi suất tiền gửi lần thứ ba liên tiếp xuống còn 3,25%. Đây là một động thái gây bất ngờ cho thị trường, vốn chỉ dự báo xác suất chính xác khoảng 40% cho việc cắt giảm này. Quyết định trên được đưa ra trong bối cảnh Mỹ và Châu Âu đang thực hiện lộ trình tăng lãi suất. Trong cuộc phỏng vấn với báo chí, ông Amir Yaron đã giải thích lý do khiến Ủy ban Chính sách Tiền tệ thuộc Ngân hàng Trung ương Israel đưa ra quyết định này, cũng như chia sẻ quan ngại về tình hình ngành công nghệ và xuất khẩu của Israel do sự lên giá của đồng shekel. Vào tháng 7/2026, Ngân hàng Trung ương Israel đã công bố dự báo mới nhất, trong đó ước tính đến tháng 7 năm 2027 lãi suất tiền gửi sẽ ở mức 3%. Vì vậy, quyết định cắt giảm nói trên đưa lãi suất tiến gần hơn đến mục tiêu đó. Hành động của Ngân hàng Trung ương dựa trên các dữ liệu thực tế và xem xét những yếu tố phù hợp cho nền kinh tế Israel. Ngân hàng Trung ương đã đưa ra mức ước tính 3% trong lần dự báo trước đó và sẽ công bố dự báo mới trong lần quyết định lãi suất tiếp theo. Hiện chưa có thông tin cập nhật tiếp theo về vấn đề này, Ngân hàng Trung ương hành động tùy theo diễn biến thực tế và hoàn toàn có khả năng đạt được mức đó, nhưng tất cả đều phụ thuộc vào dữ liệu đầu vào.
Được hỏi về số liệu ước tính GDP do Cục Thống kê Trung ương Israel công bố, theo đó, trong Quý II/2026 nền kinh tế đã tăng trưởng sơ bộ 15,4% so với Quý I/2026 ở vào thời điểm diễn ra cuộc chiến với Iran và mức tăng trưởng này cao hơn 6,2% so với Quý IV/2025, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Israel đồng thời là người đứng đầu Ủy ban Chính sách Tiền tệ lưu ý "nếu loại trừ hoạt động của các công ty Israel ở nước ngoài, mức tăng trưởng trong nửa đầu năm 2026 diễn ra ở mức vừa phải hơn, cụ thể là GDP Quý II/2026 cao hơn 3,8% so với Quý IV/2025 tính theo cùng kỳ hàng năm. Khi đưa ra nhận định này, người đứng đầu Ủy ban Chính sách Tiền tệ đã đề cập đến “hiệu ứng Tập đoàn Nvidia", trong đó các tập đoàn lớn đăng ký kinh doanh tại Israel nhưng lại thực hiện sản xuất và bán hàng bên ngoài quốc gia theo cách không phản ánh đúng thực trạng nền kinh tế bản địa.
Quyết định cắt giảm lãi suất được đưa ra phản ánh công tác quản lý rủi ro. Một mặt là các yếu tố về lạm phát và hoạt động kinh tế, mặt khác là sự bất định cao. Lạm phát hiện ở mức 1,5%, thấp hơn mức mục tiêu trung tâm 2%. Mặc dù dự kiến sẽ tăng trong những tháng tới, yếu tố đã được Ngân hàng Trung ương Israel tính đến cùng với giá nhiên liệu và các biến số khác, nhưng lạm phát được kỳ vọng sẽ duy trì quanh mức mục tiêu trung tâm. Yếu tố thứ hai liên quan đến hoạt động kinh tế, dù tăng trưởng mạnh trong Quý II/2026, nhưng nếu không tính đến hoạt động sản xuất ở nước ngoài thì mức tăng trưởng lại khiêm tốn hơn, đồng thời các chỉ số cho thấy nhu cầu đang dịu lại và các hạn chế về nguồn cung cũng giảm bớt. Đồng NIS nội tệ đang mạnh lên và vẫn chưa rõ liệu tác động đầy đủ của nó đối với lạm phát đã thể hiện rõ rệt hay chưa. Xem xét tổng thể các yếu tố này cho thấy sự ủng hộ mạnh mẽ đối với việc cắt giảm lãi suất. Ngân hàng Trung ương đã nhận thấy sự sụt giảm trong hoạt động huy động vốn và xuất khẩu của ngành công nghệ. Các báo cáo tài chính của các công ty niêm yết cũng cho thấy chi phí phòng ngừa rủi ro cao, việc xóa bỏ lợi nhuận và xu hướng chuyển dịch hoạt động ra nước ngoài. Liệu đợt cắt giảm lãi suất hiện tại là lần thứ ba liên tiếp trong năm nay có nhằm mục đích hỗ trợ tỷ giá hối đoái hay không.
Trước hết, Ngân hàng Trung ương xem xét yếu tố lạm phát. Theo Luật Ngân hàng Trung ương Israel, các yếu tố cân nhắc được xếp theo thứ tự ưu tiên, trong đó lạm phát đứng đầu, bên cạnh các quy định về ổn định tài chính. Hiện tại, lạm phát đang ở mức thấp hơn điểm giữa của biên độ mục tiêu, dù biết rằng chỉ số này sẽ tăng trong những tháng tới, nhưng khi nhìn vào triển vọng dài hạn hơn từ sáu tháng đến một năm, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Israel dự báo lạm phát sẽ duy trì quanh mức trung tâm của biên độ mục tiêu. Tất nhiên, những biến động bất ngờ vẫn có thể xảy ra, nhưng đây là cách ước tính của Ngân hàng Trung ương đã trù liệu. Ngoài ra, mặc dù các số liệu tăng trưởng trong Quý II/2026 rất ấn tượng, nhưng hoạt động kinh tế, không tính phần sản xuất tại nước ngoài, lại chỉ ở mức khiêm tốn. Dữ liệu từ Cục Thống kê Trung ương (cơ quan đã cập nhật lại số liệu GDP từ đầu năm 2023) cho thấy tốc độ tăng trưởng hàng năm đạt 1,8% đối với hoạt động không bao gồm sản xuất tại nước ngoài, đồng thời, lĩnh vực xuất khẩu cũng ghi nhận các số liệu tăng trưởng ở mức vừa phải. Chính vì vậy, dựa trên tất cả các yếu tố này, Ngân hàng Trung ương Israel đã quyết định cắt giảm lãi suất vào đầu tháng 9/2026.
Người đứng đầu Ủy ban Chính sách Tiền tệ thuộc Ngân hàng Trung ương cũng đề cập đến thông tin do báo chí tiết lộ. Theo đó, Thủ tướng Benjamin Netanyahu muốn mở rộng ngân sách nhà nước để bổ sung hàng tỷ đơn vị tiền tệ vào ngân sách quốc phòng, cũng như ấn định kế hoạch mua sắm quân sự với tổng trị giá 400 tỷ NIS cho những năm tới, bất chấp việc chỉ còn vài tháng nữa là đến kỳ bầu cử và thời điểm thành lập chính phủ mới. Israel đang đối mặt với một thế 'kiềng ba chân' đầy thách thức về tài khóa. Bất kỳ chính phủ nào được thành lập cũng phải thực hiện chính sách ngân sách cân bằng, đưa tỷ lệ nợ công trên GDP trở lại quỹ đạo giảm dần, đồng thời tạo ra các 'vùng đệm' an toàn về tài khóa. Cần đáp ứng nhu cầu quốc phòng mà không gạt bỏ các khoản chi tiêu dân sự thiết yếu. Ngay cả khi ngân sách quốc phòng tăng lên, ngân sách vẫn có giới hạn và không có gì là miễn phí. Những chi phí này thực chất sẽ phải được thể hiện và phản ảnh thông qua gánh nặng thuế, cắt giảm các khoản chi dân sự khác, hoặc thông qua các khoản sẽ đánh thuế, cũng như lãi suất tiền gửi và lạm phát trong tương lai.
Với những khoản tăng ngân sách quốc phòng và tác động tiềm tàng như vậy, Ngân hàng Trung ương Israel phải nỗ lực tối đa để đảm bảo hiệu quả. Trụ cột thứ ba vô cùng quan trọng đối với Israel chính là đầu tư vào các động lực tăng trưởng chủ chốt như giáo dục, cơ sở hạ tầng giao thông và nhà ở. Đây là thách thức đối với mọi chính phủ khi nhậm chức. Vì vậy, ngay lúc này, Ngân hàng Trung ương cần hết sức tiết chế và chỉ thực hiện những gì thực sự cần thiết trong lĩnh vực đầu tư quốc phòng, nhằm duy trì dư địa hành động cho các chính phủ sẽ lên nắm quyền trong thời gian tới, sau khi Israel thực hiện tổ chức bầu cử thành công vào cuối năm nay.
Trong khi đó, lạm phát của Israel vẫn duy trì ổn định, bất chấp chỉ số CPI tháng 8/2026 ở mức cao. Tỷ lệ lạm phát hàng năm vẫn giữ nguyên ở mức 1,5%, trong khi giá nhà ở tăng tháng thứ hai liên tiếp. Cục Thống kê Trung ương Israel ngày 15/9/2026 thông báo, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đã tăng 0,7% trong tháng 8/2026 so với tháng 7/2026. Mức tăng này thấp hơn một chút so với dự báo của các chuyên gia phân tích là 0,8% - 0,9%. Tính theo cùng kỳ, đến cuối tháng 8/2026, tỷ lệ lạm phát là 1,5%, không đổi so với cuối tháng 7/2026, và nằm hoàn toàn trong phạm vi biên độ mục tiêu kiểm soát 1% - 3% của Ngân hàng Trung ương Israel. Trong tháng 8/2026, giá cả các mặt hàng ghi nhận mức tăng đáng kể bao gồm rau tươi tăng 2,9%, giao thông vận tải tăng 2,7% và dịch vụ văn hóa - giải trí tăng 2%. Ngược lại, giá trái cây tươi giảm 2%, quần áo giảm 0,8%, đồ nội thất và thực phẩm giảm 0,5%. Chỉ số giá nhà ở (không nằm trong chỉ số CPI tổng thể) đã tăng 0,2% trong giai đoạn từ tháng 5 - 6/2026 sang tháng 6 - 7/2026. Đây là tháng thứ hai liên tiếp giá nhà tăng sau khi đã giảm trong phần lớn thời gian của năm qua. Tính theo cùng kỳ, chỉ số này đã giảm 1,2% vào cuối tháng 7/2026.
Mới đây nhất, số liệu tăng trưởng GDP trong Quý II/2026 của Israel đã được điều chỉnh giảm. Cục Thống kê Trung ương đã điều chỉnh giảm mức tăng trưởng GDP của Quý II/2026, đồng thời điều chỉnh giảm mức độ sụt giảm GDP của Quý I/2026. Ngày 16/9/2026, Cục Thống kê Trung ương Israel đã công bố số liệu được điều chỉnh về tăng trưởng GDP Quý II/2026 của Israel, theo đó, con số này được điều chỉnh giảm nhẹ xuống còn 14,9%, tính theo tỷ lệ cùng kỳ hàng năm, so với mức ước tính sơ bộ được công bố vào tháng 8/2026 trước đó là 15,4%. Số liệu về biến động GDP trong Quý I/2026 ở vào thời điểm diễn ra cuộc chiến với Iran cũng được điều chỉnh lại; ước tính trước đó của Cục Thống kê Trung ương cho thấy GDP sụt giảm 2,2%, nhưng con số này đã được điều chỉnh mới nhất sự sụt giảm xuống còn 1,7%. Mức tăng trưởng GDP trong Quý II/2026 là kết quả của sự phục hồi sau giai đoạn suy giảm do cuộc chiến với Iran gây ra. Sự gia tăng này diễn ra trên toàn bộ nền kinh tế Israel, GDP khu vực doanh nghiệp tăng 15,4% (tăng 3,6% theo quý), chi tiêu tiêu dùng công tăng 22,2% (tăng 5,1% theo quý), chi tiêu tiêu dùng tư nhân tăng 15% (tăng 3,5% theo quý), đầu tư vào tài sản cố định tăng 4,1% (tăng 1% theo quý), xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ (không bao gồm các công ty khởi nghiệp và kim cương) tăng 16,6% (tăng 3,9% theo quý), nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ (không bao gồm hàng nhập khẩu phục vụ quốc phòng, tàu thuyền, máy bay và kim cương) tăng 24,4% (tăng 5,6% theo quý).
Tuy nhiên, khi so sánh nửa đầu năm 2026 với nửa cuối năm 2025, bức tranh kinh tế Israel hiện ra với gam màu khiêm tốn hơn nhiều. Mặc dù GDP ghi nhận mức tăng 3,5%, nhưng nếu loại trừ hoạt động của Tập đoàn Nvidia và các công ty tương tự (những doanh nghiệp đăng ký tại Israel nhưng thực hiện sản xuất và kinh doanh ở nước ngoài) thì mức tăng trưởng GDP thực tế chỉ đạt 1,1%. Các chỉ số khác cũng cho thấy mức tăng trưởng khiêm tốn hơn, GDP khu vực doanh nghiệp tăng 4,9%, chi tiêu công tăng 1,2%, trong khi tiêu dùng tư nhân giảm 0,1%. Bên cạnh đó, đầu tư vào tài sản cố định tăng 11,6%, xuất khẩu tăng 12,5% và nhập khẩu tăng 22,4%, nhình chung đều ghi nhận những mức tăng ấn tượng, nhưng đó có thể là do tác động từ biến động tỷ giá giữa đồng NIS nội tệ và đồng đô-la.
