Trong những năm gần đây, các chính sách dinh dưỡng tại châu Âu đang chuyển mạnh theo hướng thúc đẩy tiêu dùng thực phẩm lành mạnh hơn, trong đó việc giảm hàm lượng đường trong thực phẩm chế biến trở thành một ưu tiên quan trọng.

Xu hướng này được thể hiện thông qua các quy định mới của Liên minh châu Âu (EU), các sáng kiến chính sách tại một số quốc gia như Anh, cũng như sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng tại các thị trường phát triển, đặc biệt là khu vực Bắc Âu.

Tháng 6/2025, Vương quốc Anh đã giới thiệu một tiêu chuẩn thực phẩm mới nhằm khuyến khích các nhà bán lẻ và nhà sản xuất điều chỉnh công thức sản phẩm theo hướng lành mạnh hơn. Theo sáng kiến này, các chuỗi siêu thị lớn sẽ phối hợp với ngành công nghiệp thực phẩm để thúc đẩy các lựa chọn dinh dưỡng tốt hơn cho người tiêu dùng, chẳng hạn như cải tiến công thức sản phẩm, giảm lượng calo hoặc tăng cường quảng bá các sản phẩm có giá trị dinh dưỡng cao trong hệ thống bán lẻ. Mặc dù Anh không còn là thành viên EU, sáng kiến này vẫn được nhiều chuyên gia coi là một ví dụ tiêu biểu cho xu hướng chính sách dinh dưỡng đang lan rộng tại châu Âu.

Trước đó, EU cũng đang nâng cao tiêu chuẩn đối với nhiều nhóm thực phẩm chế biến. Tháng 5/2024, EU đã sửa đổi bộ quy định thường được gọi là “Breakfast Directives”, bao gồm các quy định liên quan đến mứt, nước ép trái cây, mật ong và một số sản phẩm tương tự. Những thay đổi này nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, đồng thời giảm lượng đường tiêu thụ trong chế độ ăn của người dân châu Âu.

Theo các quy định mới, hàm lượng trái cây tối thiểu trong mứt sẽ được nâng lên nhằm đảm bảo tỷ lệ nguyên liệu tự nhiên cao hơn. Cụ thể, đối với mứt thông thường, hàm lượng trái cây tối thiểu tăng từ 350 gram lên 400 gram trên mỗi kilogram sản phẩm, trong khi đối với mứt loại “extra”, mức tối thiểu tăng từ 450 gram lên 500 gram/kg. Việc tăng tỷ lệ trái cây giúp hạn chế việc sử dụng quá nhiều đường hoặc các thành phần thay thế khác trong sản phẩm.

Ngoài ra, EU cũng đưa ra các quy định mới về ghi nhãn đối với nước ép trái cây nhằm minh bạch hơn thông tin dinh dưỡng. Theo đó, các nhà sản xuất có thể sử dụng nhãn “nước ép trái cây giảm đường” nếu sản phẩm loại bỏ ít nhất 30% lượng đường tự nhiên. Đồng thời, các sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn mới có thể ghi nhãn “chỉ chứa đường tự nhiên”, giúp người tiêu dùng phân biệt rõ hơn giữa đường tự nhiên có trong trái cây và đường bổ sung trong quá trình chế biến. Các sửa đổi này được quy định trong Chỉ thị (EU) 2024/1438.

Các tổ chức y tế công cộng tại châu Âu cho rằng việc nâng cao tiêu chuẩn đối với mứt và nước ép chỉ là bước khởi đầu trong chiến lược cải thiện chất lượng dinh dưỡng của thực phẩm trên thị trường EU. Trong thời gian tới, các yêu cầu cải thiện thành phần dinh dưỡng có thể được mở rộng sang nhiều nhóm thực phẩm chế biến khác như ngũ cốc ăn sáng, muesli, puree trái cây hoặc các loại bơ từ hạt. Xu hướng này phản ánh sự chuyển dịch trong chính sách y tế của châu Âu từ mô hình điều trị sang phòng ngừa bệnh tật thông qua chế độ ăn uống lành mạnh.

Đối với khu vực Bắc Âu, xu hướng này càng thể hiện rõ nét hơn. Người tiêu dùng tại các nước như Thụy Điển, Đan Mạch, Na Uy vốn có mức độ quan tâm cao đến sức khỏe, dinh dưỡng và tính bền vững của thực phẩm. Các nhà bán lẻ lớn trong khu vực ngày càng ưu tiên các sản phẩm có hàm lượng đường thấp, thành phần tự nhiên và giá trị dinh dưỡng cao. Đồng thời, các hệ thống đánh giá dinh dưỡng trên bao bì như Nutri-Score cũng ngày càng được sử dụng rộng rãi như một công cụ giúp người tiêu dùng so sánh và lựa chọn sản phẩm.

Song song với các quy định mới, nhiều doanh nghiệp thực phẩm tại châu Âu đang ứng dụng các công nghệ chế biến tiên tiến nhằm giảm hàm lượng đường trong sản phẩm mà vẫn giữ được hương vị tự nhiên. Các phương pháp như lọc (filtration), lên men (fermentation) hoặc sử dụng enzyme đang được áp dụng để loại bỏ hoặc chuyển hóa một phần đường tự nhiên trong nước ép trái cây. Những công nghệ này giúp các nhà sản xuất cải thiện giá trị dinh dưỡng của sản phẩm và nâng cao điểm đánh giá dinh dưỡng trên bao bì.

Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, xu hướng giảm đường trong thực phẩm chế biến tại EU nói chung và Bắc Âu nói riêng vừa tạo ra cơ hội, vừa đặt ra những yêu cầu mới.

Về cơ hội, nhu cầu đối với nguyên liệu tự nhiên, nước ép trái cây, puree trái cây và các sản phẩm từ hạt đang gia tăng khi các nhà sản xuất châu Âu tìm kiếm nguồn nguyên liệu phù hợp để cải tiến công thức sản phẩm theo hướng lành mạnh hơn. Các loại trái cây nhiệt đới, nước ép cô đặc hoặc nguyên liệu tự nhiên từ Việt Nam có thể được sử dụng trong quá trình tái công thức sản phẩm nhằm giảm lượng đường bổ sung.

Tuy nhiên, các quy định mới cũng đặt ra thách thức khi yêu cầu tăng tỷ lệ nguyên liệu tự nhiên, giảm đường và minh bạch thông tin ghi nhãn. Doanh nghiệp cần chú trọng cải tiến công thức sản phẩm, nâng cao chất lượng nguyên liệu và đáp ứng các tiêu chuẩn dinh dưỡng ngày càng cao của thị trường.

Nhìn chung, xu hướng thực phẩm ít đường tại EU nói chung và Bắc Âu nói riêng được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng trong thời gian tới. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, việc chủ động thích ứng với các tiêu chuẩn mới, phát triển các sản phẩm có giá trị dinh dưỡng cao và phù hợp với xu hướng tiêu dùng lành mạnh sẽ là yếu tố quan trọng để duy trì và mở rộng thị phần tại thị trường châu Âu.