Theo Thương vụ Việt Nam tại Singapore, ngày 23⁄8⁄2026, Chính phủ Singapore công bố bản cuối cùng Báo cáo Rà soát Chiến lược Kinh tế Singapore với tiêu đề “Bảo đảm tăng trưởng kinh tế và việc làm chất lượng trong một thế giới đang thay đổi”.

Báo cáo Rà soát Chiến lược Kinh tế Singapore (ESR) được khởi động vào tháng 8/2025 nhằm xem xét, điều chỉnh và làm mới chiến lược phát triển kinh tế của Singapore trong bối cảnh môi trường quốc tế đã thay đổi căn bản. Báo cáo được xây dựng với sự tham gia của khu vực doanh nghiệp, công đoàn và cộng đồng, tập trung vào năng lực cạnh tranh quốc tế, công nghệ và đổi mới sáng tạo, phát triển doanh nghiệp, nguồn nhân lực và tác động của quá trình tái cơ cấu kinh tế. Mục tiêu tổng thể là xây dựng một nền kinh tế Singapore vừa duy trì được năng lực cạnh tranh, vừa có khả năng chống chịu trước các cú sốc, đồng thời tiếp tục tạo ra việc làm tốt và cơ hội phát triển cho người dân. 

 Điểm đáng chú ý của báo cáo không phải là Singapore từ bỏ mô hình phát triển đã đem lại thành công trong nhiều thập kỷ qua. Ngược lại, Singapore tiếp tục dựa trên những nền tảng cốt lõi như nền kinh tế mở, kết nối quốc tế, mức độ tin cậy cao và khả năng thích ứng. Tuy nhiên, những điều kiện từng hỗ trợ mô hình này đang thay đổi nhanh chóng. Cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt, thế giới trở nên phân mảnh hơn, các quyết định kinh tế ngày càng gắn với yêu cầu về an ninh quốc gia, trong khi trí tuệ nhân tạo và tự động hóa đang làm thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh và việc làm. Trong nước, dân số già hóa, tỷ lệ sinh thấp và tốc độ gia tăng lực lượng lao động chậm lại cũng tạo ra những giới hạn mới đối với tăng trưởng. 

 Trong bối cảnh đó, báo cáo xác định ba yêu cầu chiến lược xuyên suốt:

Một là, Singapore phải làm rõ hơn giá trị mà mình có thể tạo ra, bởi nước này không có quy mô và nguồn lực như các nền kinh tế lớn. Thay vì cạnh tranh bằng quy mô, Singapore phải tập trung vào những lĩnh vực có thể tạo ra giá trị cao và xây dựng những lợi thế khó sao chép.

Hai là, Singapore phải nâng cao khả năng linh hoạt và thích ứng của các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và lực lượng lao động để có thể phản ứng nhanh hơn trước những thay đổi.

Ba là, Singapore phải xây dựng khả năng chống chịu song song với hiệu quả kinh tế. Trong một nền kinh tế nhỏ và mở, các cú sốc từ bên ngoài là không thể tránh khỏi, do đó việc đa dạng hóa rủi ro, xây dựng nguồn dự phòng và tăng cường quan hệ đối tác sẽ ngày càng quan trọng. 

Ông Ang Yuit (trên sân khấu, thứ hai từ trái qua), Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Singapore (ASME) tham dự tọa đàm trong khuôn khổ chương trình Việt Nam International Sourcing tại TP. Hồ Chí Minh, tháng 9/2026

Trên nền tảng ba yêu cầu này, báo cáo đưa ra tám định hướng. Điểm mới nổi bật là các định hướng không chỉ tập trung vào tăng trưởng kinh tế mà kết hợp chặt chẽ giữa tăng trưởng, công nghệ, doanh nghiệp, việc làm, kỹ năng và khả năng chống chịu. Cụ thể

- Một là, tập trung sâu hơn vào các lĩnh vực có lợi thế và mạnh dạn đầu tư vào động lực tăng trưởng mới

Định hướng đầu tiên thể hiện sự thay đổi trong chính sách thu hút đầu tư của Singapore. Singapore không chỉ muốn tiếp tục thu hút các doanh nghiệp và ngành công nghiệp quốc tế mà muốn nâng cấp chất lượng của các hoạt động được đặt tại Singapore. Trọng tâm là thu hút những hoạt động tiên tiến, có giá trị gia tăng cao, đồng thời đưa các doanh nghiệp hiện đang hoạt động tại Singapore lên những khâu cao hơn trong chuỗi giá trị.

Một điểm mới quan trọng là Singapore muốn các khoản đầu tư gắn kết sâu hơn với hệ sinh thái trong nước. Điều này được thực hiện thông qua hợp tác với các tổ chức nghiên cứu công lập, phát triển mạng lưới nhà cung cấp trong nước và xây dựng nguồn nhân lực có kỹ năng. Mục tiêu là làm cho Singapore trở thành một mắt xích quan trọng trong hoạt động toàn cầu của doanh nghiệp, thay vì chỉ là nơi đặt một cơ sở sản xuất hoặc văn phòng có thể dễ dàng di chuyển sang địa điểm khác. 

Bên cạnh các ngành hiện có, Singapore cũng chủ trương đầu tư sớm vào những công nghệ có khả năng tạo ra động lực tăng trưởng mới. Báo cáo đề cập đến công nghệ lượng tử, dựa trên thế mạnh hiện có về chất bán dẫn và sản xuất tiên tiến, cũng như công nghệ vũ trụ, dựa trên năng lực về hàng không vũ trụ và hệ thống vệ tinh. Singapore đồng thời muốn mở rộng các dịch vụ có giá trị cao dựa trên mức độ tin cậy, như an ninh mạng, quản trị trí tuệ nhân tạo, kiểm toán và bảo đảm, tuân thủ và quản trị rủi ro. 

Như vậy, điểm chuyển dịch ở đây là từ “thu hút đầu tư” sang “thu hút, nâng cấp và gắn kết năng lực có giá trị cao”. Singapore vẫn mở cửa với nhân lực quốc tế có chuyên môn sâu, nhưng song song với đó sẽ chú trọng hơn đến việc phát triển năng lực của người Singapore thông qua đào tạo, cố vấn và chuyển giao kiến thức.

- Hai là, đưa trí tuệ nhân tạo trở thành động lực của toàn bộ nền kinh tế

Trí tuệ nhân tạo là một trong những nội dung mới và nổi bật nhất của chiến lược. Báo cáo cho rằng trí tuệ nhân tạo sẽ có tác động đến nền kinh tế tương tự như điện hoặc Internet trước đây. Tuy nhiên, Singapore không đặt mục tiêu cạnh tranh với các nền kinh tế lớn trong việc xây dựng mô hình trí tuệ nhân tạo lớn nhất hoặc trung tâm dữ liệu lớn nhất. Thay vào đó, Singapore muốn trở thành trung tâm đáng tin cậy để phát triển, thử nghiệm và triển khai các giải pháp trí tuệ nhân tạo nhằm giải quyết những vấn đề thực tế ở quy mô lớn

Bốn lĩnh vực được xác định trong các chương trình trí tuệ nhân tạo quốc gia là sản xuất tiên tiến, tài chính, y tế và logistics. Cách tiếp cận mới là phối hợp giữa Chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu để xác định những bài toán cụ thể của từng ngành, sau đó tập trung các nguồn lực như dữ liệu, hạ tầng dữ liệu, năng lực tính toán và môi trường thử nghiệm chính sách để phát triển giải pháp. Singapore muốn vượt qua giai đoạn thử nghiệm nhỏ lẻ và đưa những giải pháp hiệu quả vào triển khai ở quy mô lớn. Đồng thời, nước này sẽ tiếp tục hoàn thiện quản trị trí tuệ nhân tạo và năng lực bảo đảm an toàn cho trí tuệ nhân tạo để tạo dựng môi trường đáng tin cậy cho đổi mới sáng tạo có trách nhiệm. 

Một điểm mới khác là Chính phủ muốn hình thành các doanh nghiệp tiên phong về trí tuệ nhân tạo. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo không chỉ dừng ở một số công cụ hoặc bộ phận riêng lẻ mà phải được tích hợp vào toàn bộ hoạt động, quy trình và năng lực của doanh nghiệp. Doanh nghiệp sẽ cần thay đổi hệ thống, quy trình làm việc và mô hình kinh doanh, đồng thời quản lý các rủi ro về an ninh mạng và vận hành. Những doanh nghiệp tiên phong sẽ trở thành mô hình tham khảo để thúc đẩy ứng dụng trong toàn ngành. 

Đặc biệt, Singapore muốn mở rộng ứng dụng trí tuệ nhân tạo tới các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Báo cáo nhận thấy nhóm doanh nghiệp này còn gặp hạn chế về năng lực, chi phí và khả năng tiếp cận dữ liệu chất lượng cao. Các hiệp hội ngành nghề và phòng thương mại sẽ được phát huy vai trò điều phối, tập hợp nhu cầu, chia sẻ dữ liệu phù hợp và phối hợp với các nhà phát triển để xây dựng những giải pháp dùng chung cho từng ngành. 

- Ba là, từ trung tâm kết nối sang trung tâm tạo ra và điều phối giá trị

Singapore từ lâu đã là trung tâm hàng hải, hàng không, tài chính và ngày càng quan trọng trong các dòng dữ liệu quốc tế. Tuy nhiên, báo cáo cho rằng khả năng kết nối đơn thuần sẽ không còn đủ trong một thế giới mà chuỗi cung ứng ngày càng phân tán và các dòng hàng hóa, vốn, con người và dữ liệu ngày càng chịu tác động của an ninh, khả năng chống chịu và mức độ tin cậy.

Vì vậy, Singapore cần chuyển từ một trung tâm mà các dòng lưu chuyển chỉ đi qua sang một trung tâm điều phối, tài trợ, quản trị và chuyển hóa các dòng lưu chuyển thành giá trị kinh tế. Trong logistics, điều này có nghĩa là không chỉ đầu tư vào cảng và sân bay mà còn phát triển hệ thống vận hành kết hợp hạ tầng vật chất với công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, tăng năng lực logistics chuyên biệt và kết nối đường biển, đường hàng không và đường bộ. 

Singapore cũng muốn thu được nhiều giá trị hơn từ việc quản lý chuỗi cung ứng, mua sắm toàn cầu, lập kế hoạch nhu cầu và xây dựng tiêu chuẩn, kể cả trong trường hợp hàng hóa thực tế không đi qua Singapore. Trong lĩnh vực tài chính, Singapore muốn chuyển từ vai trò là nơi tiếp nhận vốn sang nơi vốn được huy động, cấu trúc, phân bổ và tái đầu tư trong khu vực và trên thế giới.

Tương tự, dữ liệu xuyên biên giới được coi là một lớp hạ tầng kinh tế quan trọng của nền kinh tế số và trí tuệ nhân tạo. Singapore sẽ tăng cường quản trị dữ liệu, tạo điều kiện cho việc chia sẻ dữ liệu an toàn qua biên giới và tham gia tích cực hơn vào việc xây dựng các tiêu chuẩn quốc tế về dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Nước này cũng muốn củng cố vai trò trung tâm năng lượng thông qua các lĩnh vực mới như kinh doanh khí tự nhiên hóa lỏng, hydro, amoniac và nhiên liệu hàng không bền vững. 

- Bốn là, chuyển trọng tâm chính sách doanh nghiệp từ khởi nghiệp sang mở rộng quy mô và vươn ra toàn cầu

Báo cáo đề xuất xây dựng một hệ sinh thái doanh nghiệp năng động hơn, trong đó doanh nghiệp có thể khởi nghiệp, mở rộng quy mô, vươn ra quốc tế và tái cơ cấu khi cần thiết.

Singapore muốn giải quyết khoảng trống về vốn dành cho doanh nghiệp ở giai đoạn tăng trưởng. Bên cạnh vốn đầu tư mạo hiểm, cần phát triển các hình thức vốn khác như vốn vay cho doanh nghiệp khởi nghiệp và tín dụng tư nhân; đồng thời củng cố thị trường cổ phiếu để các doanh nghiệp có triển vọng có thể huy động vốn khi niêm yết. 

Một mục tiêu đáng chú ý là hình thành thế hệ doanh nghiệp dẫn đầu tiếp theo, cả doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp quốc tế có tiềm năng trở thành những người dẫn đầu ngành. Singapore có thể sử dụng nhu cầu mua hàng của các tập đoàn lớn hoặc khu vực công để giúp các doanh nghiệp này xây dựng thành tích, mở rộng quy mô và tạo vị thế trên thị trường.

Đặc biệt, Singapore đặt mục tiêu tăng đáng kể số lượng doanh nghiệp có trụ sở tại Singapore đạt doanh thu trên 1 tỷ đô la Singapore. Việc doanh nghiệp vươn ra quốc tế được coi là một cách tạo thêm các chức năng có giá trị cao như trụ sở, chiến lược và ra quyết định tại Singapore, đồng thời tạo cơ hội để người Singapore tích lũy kinh nghiệm quốc tế. 

Điểm mới là Chính phủ không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp tăng trưởng mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tái cơ cấu, chuyển hướng, sáp nhập, mua lại hoặc rút khỏi thị trường khi cần. Báo cáo coi sự đổi mới và thay thế doanh nghiệp là một phần bình thường của nền kinh tế năng động, qua đó giúp vốn, nhân lực và nguồn lực được chuyển sang những hoạt động có năng suất cao hơn. 

• Năm là, chuyển từ mục tiêu tạo nhiều việc làm sang tạo việc làm tốt và bền vững

Trí tuệ nhân tạo và tự động hóa làm thay đổi căn bản mối quan hệ giữa tăng trưởng và việc làm. Doanh nghiệp có thể sản xuất nhiều hơn với ít lao động hơn, khiến cùng một mức tăng trưởng kinh tế có thể không còn tạo ra số lượng việc làm tương đương trước đây.

Báo cáo không lựa chọn cách hạn chế trí tuệ nhân tạo và tự động hóa để bảo vệ các công việc hiện tại. Ngược lại, Singapore chủ trương tiếp tục ứng dụng công nghệ nhưng chủ động định hình kết quả đối với người lao động. Công nghệ cần nâng cao năng lực của người lao động, trong khi quá trình ứng dụng trí tuệ nhân tạo phải đi cùng với thiết kế lại công việc, đào tạo và cải thiện triển vọng nghề nghiệp. 

Singapore vẫn tiếp tục mở cửa với nhân tài quốc tế, nhưng yêu cầu chuyển giao năng lực cho người Singapore sẽ được chú trọng hơn. Những lĩnh vực ít bị ảnh hưởng bởi trí tuệ nhân tạo, như giáo dục trẻ nhỏ, y tế hỗ trợ và dịch vụ xã hội, cũng được xác định là nguồn tạo việc làm quan trọng. Chất lượng, năng suất và thu nhập của các công việc này cần được nâng lên thông qua thiết kế lại công việc, công nhận kỹ năng và ứng dụng công nghệ.

Đồng thời, Singapore muốn giảm dần sự phụ thuộc vào lao động chi phí thấp, kỹ năng thấp, qua đó khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nhiều hơn vào năng suất và lao động trong nước. Tinh thần doanh nhân cũng được coi là một con đường nghề nghiệp ngày càng quan trọng, đặc biệt khi công cụ số làm giảm rào cản gia nhập thị trường. 

- Sáu là, từ hỗ trợ sau khi mất việc sang chủ động chuẩn bị cho chuyển đổi nghề nghiệp

Một thay đổi quan trọng trong chính sách lao động là chuyển từ cách tiếp cận phản ứng sau khi người lao động mất việc sang chủ động dự báo và chuẩn bị trước.

Báo cáo đề xuất xây dựng các “cầu nối nghề nghiệp” cho những người làm việc trong các vị trí có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi tự động hóa, trí tuệ nhân tạo hoặc thay đổi về chi phí. Các cầu nối này sẽ xác định những nghề có triển vọng tốt hơn và kết nối với kỹ năng, kinh nghiệm hiện có của người lao động, đồng thời kết hợp đào tạo, tư vấn nghề nghiệp và kết nối việc làm. 

Hỗ trợ người lao động cũng cần được triển khai sớm hơn trong quá trình cắt giảm lao động. Báo cáo đề xuất khuyến khích doanh nghiệp thông báo trước và rút ngắn thời gian thông báo bắt buộc, để người lao động có thể tiếp cận tư vấn, đánh giá kỹ năng, đào tạo và tìm việc trước khi chính thức rời khỏi công việc.

Một điểm mới khác là mở rộng sự quan tâm tới nhóm chuyên gia, quản lý và cán bộ điều hành, những người trước đây thường nằm ngoài phạm vi của nhiều chương trình hỗ trợ. Khi quá trình tái cơ cấu diễn ra ở mọi cấp độ, nhóm này cũng có thể mất nhiều thời gian để tìm việc mới và chịu giảm thu nhập khi chuyển sang nghề khác. Chính phủ vì vậy được khuyến nghị xem xét mở rộng hỗ trợ và nghiên cứu các biện pháp giảm mức sụt giảm thu nhập trong quá trình chuyển đổi. 

-Bảy là, đưa học tập suốt đời thành một phần của toàn bộ quá trình làm việc

Singapore đã có nền tảng về học tập suốt đời thông qua chương trình Kỹ năng cho Tương lai từ năm 2015. Tuy nhiên, tốc độ thay đổi công nghệ khiến kỹ năng lỗi thời nhanh hơn, vì vậy báo cáo cho rằng hệ thống phát triển nguồn nhân lực cần được điều chỉnh căn bản.

Thay vì tập trung phần lớn đầu tư giáo dục trong những năm đầu đời, Singapore cần tăng hỗ trợ cho học tập trong toàn bộ quá trình làm việc. Các chương trình sau đại học, đào tạo theo mô-đun và các lộ trình học tập có thể tích lũy cần được mở rộng, cho phép người lao động từng bước xây dựng kỹ năng mới mà vẫn tiếp tục làm việc. 

Một điểm mới là gắn học tập chặt hơn với công việc thực tế. Các chương trình kết hợp học tập tại lớp với đào tạo tại nơi làm việc sẽ được mở rộng; thời gian học tập tại nơi làm việc có thể được công nhận thành các mô-đun có thể tích lũy. Doanh nghiệp phải tham gia trực tiếp vào việc xác định kỹ năng cần thiết và cung cấp cơ hội học tập thực tế.

Về kỹ năng tương lai, báo cáo nhấn mạnh ba nhóm: hiểu biết rộng về trí tuệ nhân tạo kết hợp với chuyên môn sâu của từng ngành; những năng lực đặc trưng của con người như tư duy phản biện, giao tiếp và sự đồng cảm; và trải nghiệm quốc tế. Điều này hướng tới sự hình thành của những nghề nghiệp kết hợp giữa công nghệ và chuyên môn, chẳng hạn như trí tuệ nhân tạo với y tế hoặc trí tuệ nhân tạo với tài chính. 

- Tám là, đưa khả năng chống chịu trở thành một năng lực cạnh tranh

Cuối cùng, báo cáo đưa khả năng chống chịu lên thành một bộ phận của chiến lược kinh tế, thay vì chỉ coi đây là biện pháp ứng phó với khủng hoảng.

Doanh nghiệp và nền kinh tế không thể chỉ tối ưu hóa chi phí và hiệu quả. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng, năng lượng và thương mại quốc tế dễ bị gián đoạn, khả năng vừa duy trì hiệu quả vừa chống chịu trước cú sốc sẽ trở thành một lợi thế cạnh tranh. 

 Về năng lượng, Singapore nhập khẩu trên 95% nhiên liệu phục vụ sản xuất điện, do đó cần tiếp tục xây dựng nguồn dự phòng chiến lược và đa dạng hóa nguồn nhập khẩu. Về biến đổi khí hậu, Singapore phải cân bằng giữa giảm phát thải và an ninh năng lượng, đồng thời đầu tư dài hạn để ứng phó với rủi ro nhiệt độ, vùng ven biển và các tác động khí hậu khác.

Đối với chuỗi cung ứng, Singapore cần đánh giá lại những sự phụ thuộc trước đây được coi là có thể chấp nhận và phối hợp với các ngành công nghiệp quan trọng để xác định rủi ro, từ đó áp dụng các biện pháp như đa dạng hóa nguồn cung, thay thế và dự trữ. Đồng thời, Singapore sẽ mở rộng mạng lưới đối tác đáng tin cậy nhằm bảo đảm dòng chảy của các hàng hóa thiết yếu khi xảy ra gián đoạn. 

Nhìn tổng thể, ESR không phải là sự thay đổi hoàn toàn mô hình kinh tế của Singapore mà là một bước nâng cấp mô hình phát triển hiện có. Singapore vẫn duy trì nền kinh tế mở, tiếp tục thu hút đầu tư quốc tế, nhân tài và duy trì vai trò là trung tâm khu vực. Tuy nhiên, cách thức thực hiện được điều chỉnh theo hướng chọn lọc và chủ động hơn.

Điểm cốt lõi của chiến lược mới là Singapore không tìm cách chống lại những thay đổi đang diễn ra, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và sự tái cấu trúc của kinh tế toàn cầu. Thay vào đó, Singapore muốn chủ động thích ứng, đi trước trong một số lĩnh vực có lợi thế, đồng thời xây dựng năng lực để doanh nghiệp và người lao động cùng thích nghi. Tăng trưởng trong giai đoạn tới vì vậy không chỉ được đánh giá bằng quy mô kinh tế mà còn bằng khả năng tạo ra giá trị cao, duy trì việc làm tốt, nâng cao năng suất và chống chịu trước các cú sốc.

Theo góc nhìn của Thương vụ, ESR có thể được xem là một cơ sở tham khảo quan trọng để Việt Nam chủ động đề xuất chương trình hợp tác mới với Singapore, gắn việc thực hiện Đối tác Chiến lược Toàn diện với các ưu tiên phát triển của cả hai nước. Singapore đang chuyển từ lợi thế “mở cửa và hiệu quả” sang lợi thế “giá trị cao, thích ứng nhanh và chống chịu tốt”. Đối với Việt Nam, điều này đặt ra yêu cầu phải nâng cấp mô hình thu hút đầu tư, tăng năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo, tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng đáng tin cậy, phát triển nguồn nhân lực cho nền kinh tế trí tuệ nhân tạo và tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế. Đồng thời, đây cũng mở ra cơ hội để Việt Nam và Singapore chuyển từ quan hệ chủ yếu về đầu tư – thương mại sang hợp tác sâu hơn về công nghệ, chuỗi cung ứng, tài chính, logistics, năng lượng và phát triển nguồn nhân lực.