Dù lạm phát tại Thụy Điển vẫn ở mức thấp trong đầu năm 2026, xung đột tại Trung Đông đang làm dấy lên lo ngại rằng giá cả hàng hóa có thể sớm tăng trở lại, đặc biệt là đối với thực phẩm, điện, phân bón và hàng điện tử.
Theo số liệu chi tiết do Cơ quan Thống kê Thụy Điển công bố ngày 12/3, lạm phát CPI trong tháng 2 được xác nhận ở mức 0,5%, trong khi lạm phát CPIF, chỉ số mà Riksbank dùng làm cơ sở cho mục tiêu 2%, ở mức 1,7%. Giá điện và thực phẩm tiếp tục góp phần làm tăng lạm phát, nhưng đà tăng giá thực phẩm đã chậm lại so với các tháng trước. Chi phí lãi vay giảm là yếu tố chính giúp bù lại áp lực tăng giá từ điện và thực phẩm.
Tuy nhiên, diễn biến chiến sự liên quan đến Iran có thể khiến xu hướng lạm phát hạ nhiệt này sớm chấm dứt. Giá dầu biến động mạnh trong tuần qua đã khiến thị trường gia tăng suy đoán rằng một số ngân hàng trung ương có thể phải tính tới việc tăng lãi suất trở lại vào cuối năm nay. Thành viên Hội đồng ECB Peter Kazimir thậm chí cảnh báo khả năng tăng lãi suất có thể đến ngay trong cuối mùa xuân hoặc đầu mùa hè.
Một trong những mối lo lớn nhất là giá năng lượng tăng sẽ lan sang các lĩnh vực khác, đặc biệt là sản xuất thực phẩm. Tại châu Âu, giá rau củ có thể tăng nhanh hơn do khí đốt tự nhiên được sử dụng để sưởi ấm nhà kính trước mùa gieo trồng xuân.
(Ảnh minh họa)
Khủng hoảng tại Trung Đông cũng ảnh hưởng đến nguồn cung lưu huỳnh, nguyên liệu chủ yếu để sản xuất phân bón. Lưu huỳnh từ hoạt động khai thác khí đốt tại Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất chủ yếu được xuất sang châu Á để sản xuất phân bón. Trên thị trường Trung Quốc, giá lưu huỳnh hiện đã trở lại gần mức đỉnh từng ghi nhận trong giai đoạn sốc lạm phát 2021-2022.
Ngoài ra, lưu huỳnh còn được sử dụng trong một số khâu sản xuất đồng và cobalt. Khoảng 90% lượng lưu huỳnh nhập khẩu vào khu vực “vành đai đồng” ở miền Nam châu Phi hiện đến từ Trung Đông, cho thấy mức độ phụ thuộc rất lớn của chuỗi cung ứng toàn cầu vào khu vực này.
Không chỉ thực phẩm và phân bón, ngành điện tử cũng đứng trước nguy cơ chịu tác động. Các nhà sản xuất chất bán dẫn - linh kiện thiết yếu trong hầu hết các thiết bị điện tử hiện đại sử dụng axit sulfuric, helium và bromine trong sản xuất. Trong đó, Qatar và Israel là những nhà cung cấp quan trọng đối với ngành bán dẫn châu Á. Nếu nguồn cung từ khu vực này bị gián đoạn, chi phí sản xuất chip và thiết bị điện tử có thể tăng lên.
Eo biển Hormuz cũng là điểm trung chuyển chiến lược không chỉ với dầu khí mà còn với nhiều nguyên liệu công nghiệp khác. Gần 10% sản lượng nhôm toàn cầu được sản xuất tại vùng Vịnh Ba Tư, và xuất khẩu từ khu vực này chiếm tỷ trọng lớn trong thương mại nhôm thế giới. Đây là kim loại quan trọng trong sản xuất xe cộ, máy móc, thiết bị điện tử và bao bì.
Theo giới phân tích, rủi ro lớn nhất là khủng hoảng năng lượng sẽ tạo ra phản ứng dây chuyền, khiến chi phí vận tải, sản xuất công nghiệp và nông nghiệp cùng tăng. Tổng giám đốc tập đoàn dầu khí Saudi Aramco, ông Amin Nasser, cảnh báo nếu gián đoạn kéo dài, hậu quả đối với thị trường dầu mỏ và kinh tế toàn cầu sẽ ngày càng nghiêm trọng.
Tuy vậy, một số tổ chức vẫn cho rằng tác động trước mắt có thể còn trong tầm kiểm soát. Ngân hàng Nordea hiện ước tính xung đột Trung Đông có thể làm lạm phát tại Thụy Điển tăng thêm khoảng 0,5 điểm phần trăm tính theo CPIF. Dù vậy, ngân hàng này cũng nhấn mạnh rằng mức độ bất định hiện nay là rất lớn.
