Theo tin của Đan Mạch, Chính phủ nước này dự kiến giảm một nửa thuế giá trị gia tăng đối với thực phẩm, từ 25% xuống 12,5%, đồng thời miễn hoàn toàn thuế đối với rau quả nhằm khuyến khích tiêu dùng thực phẩm lành mạnh và cải thiện sức khỏe cộng đồng.
Theo kế hoạch, chính sách mới sẽ được triển khai trong vài năm tới. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Copenhagen ước tính cải cách này có thể góp phần cứu khoảng 3.200 người mỗi năm, trong khi chi phí ngân sách dự kiến vào khoảng 20 tỷ DKK mỗi năm.
Chính sách của Đan Mạch đang thu hút sự quan tâm tại Thụy Điển, nơi nhiều chuyên gia y tế công cộng cho rằng Chính phủ cần áp dụng các biện pháp tương tự để thúc đẩy chế độ ăn uống lành mạnh.
Theo Giáo sư Stefan Swartling Peterson thuộc Viện Karolinska, hơn một nửa dân số Thụy Điển đang trong tình trạng thừa cân hoặc béo phì. Tỷ lệ này ở trẻ em chín tuổi là khoảng 36%. Ông cho rằng hàng trăm ca tử vong và hàng nghìn trường hợp ung thư có thể được ngăn ngừa nếu Thụy Điển thực hiện chính sách dinh dưỡng hiệu quả hơn.
Thụy Điển hiện đã tạm thời giảm thuế VAT đối với thực phẩm từ 12% xuống 6% nhằm hỗ trợ thu nhập khả dụng của người dân. Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu cảnh báo việc giảm thuế đồng loạt cũng khiến các sản phẩm không có lợi cho sức khỏe trở nên rẻ hơn.
Các chuyên gia đề xuất giảm VAT đối với những thực phẩm được dán nhãn dinh dưỡng Keyhole, đồng thời xem xét áp dụng thuế hoặc phí tiêu thụ đặc biệt đối với đồ uống có đường và một số sản phẩm chế biến nhiều.
Giáo sư Stefan Swartling Peterson cũng dẫn kinh nghiệm của Na Uy, nơi hoạt động quảng cáo bánh kẹo, nước ngọt và nước tăng lực hướng tới trẻ em đã bị hạn chế. Theo ông, cần có các biện pháp mạnh hơn để bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên trước việc tiếp thị rộng rãi các sản phẩm siêu chế biến.
Nhà nghiên cứu Elin Röös thuộc Đại học Khoa học Nông nghiệp Thụy Điển cho rằng nước này có thể áp dụng mức VAT thấp đối với rau quả, chất béo có lợi và các sản phẩm sữa ít béo. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh giảm giá thực phẩm lành mạnh cần được thực hiện đồng thời với việc tăng giá những sản phẩm mà người dân nên tiêu thụ ít hơn, như nước ngọt.
Theo bà Röös, biện pháp điều tiết giá cũng có thể thúc đẩy doanh nghiệp thay đổi công thức sản phẩm, chẳng hạn giảm lượng đường. Kinh nghiệm tại Anh cho thấy thuế đối với đồ uống có đường đã góp phần khiến nhiều nhà sản xuất điều chỉnh hàm lượng đường trong sản phẩm.
Bộ trưởng Nông nghiệp Thụy Điển Peter Kullgren bày tỏ thận trọng đối với đề xuất giảm VAT riêng cho các mặt hàng mang nhãn Keyhole. Ông cho rằng chính sách không nên can thiệp quá sâu vào lựa chọn thực phẩm của người dân, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu của Chính phủ là tăng cường sản xuất thực phẩm trong nước và bảo đảm điều kiện hoạt động phù hợp cho doanh nghiệp, nhà máy và trang trại.
Chính phủ Thụy Điển hiện đã thành lập một ủy ban xem xét chính sách VAT đối với thực phẩm, trong đó nghiên cứu khả năng áp dụng mức thuế thấp hơn cho các nhóm thực phẩm được coi là đặc biệt thiết yếu.
Ở chiều ngược lại, kế hoạch của Đan Mạch cũng nhận được một số ý kiến lo ngại. Các chuyên gia kinh tế cảnh báo việc áp dụng nhiều mức VAT khác nhau có thể làm gia tăng thủ tục hành chính, gây khó khăn trong phân loại sản phẩm và làm tăng chi phí quản lý.
