ĐẤT NƯỚC/LÃNH THỔ - Iran

Thông tin cơ bản

Tên đầy đủ Cộng hòa hồi giáo Iran
Vị trí địa lý Nằm ở  Trung Đông, tiếp giáp bờ vịnh Oman, vịnh Ba Tư, biển Caspian, nằm giữa Iraq và Pakistan
Diện tích Km2 1648
Tài nguyên thiên nhiên Dầu,  khí tự nhiên,  đồng,mỏ sắt,crôm, than đá, chì, mangan, kẽm, sunfua
Dân số (triệu người) 78.85
Cấu trúc dân số 0-14 tuổi: 23.8%
15-24 tuổi: 19.8%
25-54 tuổi: 45.3%
55-64 tuổi: 6.1%
Trên 65 tuổi: 5.1%
Tỷ lệ tăng dân số (%) 1.240
Dân tộc Người Persian , Azeri, Gilaki and Mazandarani, Kurd, Arab, Lur, Baloch, Turkmen dân tộc khác
Thủ đô Tehran
Quốc khánh 04-01-79
Hệ thống pháp luật Dựa theo hệ thống luật pháp của Sharia
GDP (tỷ USD) 997.4
Tỷ lệ tăng trưởng GDP (%) -0.9
GDP theo đầu người (USD) 13100
GDP theo cấu trúc ngành nông nghiệp: 11%
công nghiệp: 38.4%
dịch vụ: 50.6%
Lực lượng lao động (triệu) 27.05
Lực lượng lao động theo lĩnh vực nghề nghiệp nông nghiệp: 25%
công nghiệp: 31%
dịch vụ: 45%
Sản phẩm Nông nghiệp Lúa mì, gạo, ngũ cốc, củ cải đường, mía, hoa quả, hạch nhân, bông, sản phẩm từ sữa, len, trứng cá muối
Công nghiệp Dầu khí, hóa dầu, phân bón, natri hydroxit, dệt may, xi măng và các vật liệu xây dựng khác, chế biến thực phẩm ( đặc biệt là tinh chế đường, sản phẩm dầu thực vật), sản xuất kim loại có sắt và không có sắt, vũ khí
Xuất khẩu (triệu USD) 66370
Mặt hàng xuất khẩu Dầu khí, hóa chất và sản phẩm hóa dầu, hoa quả và hạnh nhân, thảm
Đối tác xuất khẩu Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Italia
Nhập khẩu (triệu USD) 76100
Mặt hàng nhập khẩu Công nghiệp nguyên liệu và hàng hóa trung gian, vốn, thực phẩm và hàng tiêu dùng khác, Dịch vụ kĩ thuật
Đối tác nhập khẩu Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất, Trung Quốc, Đức, Hàn Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ

Nguồn: CIA 2013

 
* Thể chế nhà nước - Là nước Cộng hòa Hồi giáo theo chế độ tổng thống từ năm 1979.

 Hiến pháp hiện hành thông qua tháng Mười Hai năm 1979, bổ sung năm 1989.

Có 28 tỉnh là 28 đơn vị hành chính.

Hội đồng Hiến pháp gồm 12 người là cơ quan kiểm tra việc tuân thủ luật Hồi giáo được bầu cử bằng tuyển cử phổ thông đầu phiếu, chỉ định ra lãnh tụ tôn giáo, người nắm quyền tối cao về hành pháp, lập pháp, xét xử và quân sự. Hội đồng tư vấn Hồi giáo (Quốc hội), gồm 270 thành viên, có 7 ghế dành co tôn giáo thiểu số, và Tổng thống được bầu trực tiếp, nhiệm kỳ 4 năm. Tổng thống bổ nhiệm Thủ tướng và các thành viên Nội các. Thủ tướng và Nội các chịu trách nhiệm trước Hội đồng tư vấn Hồi giáo.

* Địa lý - Thuộc Tây Nam Á - vùng Trung cận Đông. Trừ các vùng đất thấp dọc theo vùng Vịnh, dọc the biển cát-xpiên và biên giới với I-rắc, I-ran là một cao nguyên có núi bao bọc. Trên dãy núi En-bua-dơ ở phía bắc có đỉnh Đê-ma-ven, 5604m, là đỉnh cao nhất I-ran. Dãy núi Gia-gơ-rốt tạo thành một rào chắn tự nhiên chạy song song với Vịnh Ba Tư (Péc-xích). Phía đông các vùng thấp của cao nguyên là các sa mạc Da-sơ-ê-ca-ri muối mặn.

* Kinh tế - Công nghiệp chiếm: 34%, nông nghiệp: 21% và dịch vụ: 45% GDP.

I-ran là nước tiềm năng kinh tế lớn. Dầu mỏ là nguồn thu ngoại tệ chính của I-ran (trữ lượng khoảng 13 tỷ tấn, khai thác mức ca năm 1976 là 334 triệu tấn năm, (trung bình (1994) 200 triệu tấn); thu nhập dầu mỏ năm 1996 là 18 tỷ USD. Khí đốt trữ lượng 19.800 tỷ m3, đứng thứ hai thế giới. Các ngành kinh tế chủ yếu gồm có hóa dầu, dệt thảm, tỷ kWh, tiêu thụ 88,638 tỷ kWh. Tuy nhiên, chiến tranh với I-rắc và việc I-ran bị Hoa Kỳ thi hành chính sách cấm vận đã làm gián đoạn nghiêm trọng thương mại. Gần 1/4 lực lượng lao động làm nông nghiệp, chủ yếu sản xuất lúa mì, ngô, kiều mạch và chăn nuôi. Nạn thiếu nước, vấn đề về sở hữu đất đai và nhân lực thêíu cũng ảnh hưởng đến sản lượng. Xuất khẩu đạt: 12,2 tỷ USD, nhập khẩu: 13,6 tỷ USD; nợ nước ngoài: 21,9 tỷ USD.

* Văn hóa - xã hội - Số người biết đọc, biết viết đạt 79,1%, nam: 78,4%, nữ: 65,8%.

Giáo dục bậc tiểu học 5 năm bắt buộc, miễn phí. Bậc trung học được phân làm ba phần: Ba năm đầu gọi là “hướng dẫn”, ba năm tiếp theo gọi là “trung học”. Sau đó muốn vào đại học phải học năm thứ bảy, gọi là “tiền đại học”. Sinh viên Hồi giáo thường học trong các nhà dòng, toán học và khoa học kỹ thuật là hai môn học phổ biến. Thiếu trường lớp nên học sinh tiểu học phải học hai ca. Trẻ em nam và trẻ em nữ học riêng (theo luật Hồi giáo).

Dịch vụ y tế công cộng do Chính phủ quản lý, bên cạnh vẫn cho dịch vụ y tế tư nhân hoạt động, nhưng đều phải chấp nhận bảo hiểm y tế của Nhà nước. Các bệnh lây như lao phổi, sởi, sốt rét, kiết lỵ…còn khá phổ biến.

Tuổi thọ trung bình đạt 69,66 tuổi, nam: 68,34, nữ: 71,05 tuổi.

Nhưng danh thắng dành cho du lịch, nghỉ ngơi và giải trí: Thủ đô, thành phố Ba Tư cổ, biển ca-xpiên, núi Gia-gơ-rốt, sa mạc Da-so-ê-ca-ri, hồ U-mi-a.