ĐẤT NƯỚC/LÃNH THỔ - Hungary

Thông tin cơ bản

 

Tên đầy đủ Cộng hòa Hunggary
Vị trí địa lý Nằm ở Trung Âu, phía Tây Bắc của Rumani
Diện tích Km2 93,030
Tài nguyên thiên nhiên Bauxit, than đá, khí tự nhiên, đất màu, đất trồng trọt
Dân số (triệu người) 9.94
Cấu trúc dân số 0-14 tuổi: 14.8%
15-24 tuổi: 11.9%
25-54 tuổi: 41.6%
55-64 tuổi: 14.2%
Trên 65 tuổi: 17.5%
Tỷ lệ tăng dân số (%) -0.200
Dân tộc Người Hungari, Người Roma, Dân tộc khác
Thủ đô Budapest
Quốc khánh 25/9/1000
Hệ thống pháp luật Dựa theo chế độ luật pháp của Đức-Áo
GDP (tỷ USD) 195.4
Tỷ lệ tăng trưởng GDP (%) -1.7
GDP theo đầu người (USD) 19800
GDP theo cấu trúc ngành nông nghiệp: 4.5%
công nghiệp: 27.2%
dịch vụ: 68.3%
Lực lượng lao động (triệu) 4.391
Lực lượng lao động theo lĩnh vực nghề nghiệp nông nghiệp: 7.1%
công nghiệp: 29.7%
dịch vụ: 63.2%
Sản phẩm Nông nghiệp Lúa mì, ngô, hạt hoa hướng dương, khoai tây, củ cải đường, lợn, thú nuôi, gia cầm, sản phẩm từ sữa
Công nghiệp Khai thác mỏ, luyện kim, vật liệu xây dựng, chế biến thực phẩm, dệt may, hóa chất ( nhất là về dược phẩm), xe có động cơ 
Xuất khẩu (triệu USD) 105100
Mặt hàng xuất khẩu Máy móc và thiết bị, thực phẩm, nguyên liệu, nhiên liệu, điện
Đối tác xuất khẩu Đức, Italia, Anh, Romania, Slovakia, Pháp, Áo
Nhập khẩu (triệu USD) 98200
Mặt hàng nhập khẩu Máy móc và thiết bị, nhiên liệu và điện, thực phẩm, nguyên liệu
Đối tác nhập khẩu Đức, Nga, Trung Quốc, Áo, Hà Lan, Ba Lan, Italia, Slovakia

Nguồn: CIA 2013

·
Thể chế Nhà nước - Theo thể chếCộng hoà Nghị viện, chế độ một viện (từ năm 1989)

Hiến pháp được ban hành vào ngày 18 tháng Tám năm 1949, sửa đổi nhiều lần (1972, 1989)và lần gần nhất vào năm 1997.

Có 19 tỉnh (19 thành phố) và một thành phố trực thuộc Trung ương.

386 thành viên của Quốc hội được bầu bằng tuyển cử phổ thông đầu phiếu, nhiệm kỳ 4 năm. trong đó 58 thành viên được bầu từ danh sách đại biểu chung cho cả nước, 152 thành viên được bầu từ các quận và 176 thành viên được bầu từ 176 đơn vị cử tri theo đại diện tỷ lệ. Tổng thống do Quốc hội bầu, nhiệm kỳ duy nhất 5 năm. tổng thống bổ nhiệm Thủ tướng được Quốc hội biểu quyết và các thành viên của Nội các từ đa số đại biểu Quốc hội.

· Địa lý - Thuộc TrungÂu, phía tây sông Đa-nuýp, phần thuộc Hung-ga-ri, là một vùng đất thấp lượn sóng. Vùng rừng rậm ở phía đông bắc có đỉnh Kê-két, cao 1.015m. Phía đông-nam là một dải đồng bằng rộng.

Các sông chính: Sông Đa-nuýp, 2.850km; sôngTi-sa, 996km, hồ Ba-la-tôn, 600km2.

Khí hậu: Khí hậu ôn đới lục địa. Mùa hạ dài, nóng, khô, mùa đông lạnh.

· Kinh tế - công nghiệp chiếm 30%, nông nghiệp: 5% và dịch vụ: 65% GDP.

Gần 1/5 lực lượng lao động làm nông nghiệp, chủ yếu sản xuất ngô, lúa mì, kiều mạch, củ cải đường, hoa quả, hạt hướng dương và nho. Mặc dù có trữ lượng than đáng kể, Hung-ga-ri vẫn phải nhập hơn một nửa số nhiên liệu. Có bô-xít và khí tự nhiên. Du lịch và các ngành sản xuất thép, hoá chất, phân bón, dược liệu, máy móc và xe cộ đóng vai trò quan trọng; sản xuất điện năng đạt 35,104 tỷ kWh, điện nguyên tử 35%, thuỷ điện 1%, tiêu thụ 33,317 tỷ kWh. Từ đầu những năm 1990, các xí nghiệp tư nhân được thành lập (80% GDP do tư nhân sản xuất ra) và đầu tư nước ngoài được khuyến khích thu hút 50% số dự án đầu tư nước ngoài vào khu vựcTrung - Đông Âu)

Trong những năm 1990-1994, kinh tế lâm vào tình trạng khủng bốtrầm trọng. Từ tháng Bảy năm 1994, Chnhs phủ liên hiệp trung tả đã điều chỉnh một số chính sách kinh tế theo hướng tích cực. Nền kinh tế đang bước vào ổn định, thu nhập đầu người 91997) đạt 4.510 USD, tăng trưởng đạt 4,7%; Xuất khẩu đạt 22,6 tỷ USD, nhập khẩu 25,1 tỷ USD; nợ nước ngoài: 27 tỷ USD.

Văn hóa - xã hội - Số người biết đọc, biết viết đạt 99%, nam: 99,5%, nữ 98,5%.

Giáo dục bắt buộc, miễn phí 10 năm. Hầu hết học sinh học tiếp trong các trường trung học kỹ thuật, dạy nghề hoặc học lên đại học.

Đội ngũ giáo viên được đào tạo rất tốt, sinh viên được tiếp thu một nền giáo dục đại học vững chắc, ngoại ngữ được học từ bậc tiểu học.

Hệ thống y tế được tổ chức tốt, thiết bị hiện đại, các bác sĩ được đào tạo tốt; được phát hiện và có những dược phẩm nổi tiếng. Hung-ga-ri có hệ thống bảo hiểm y tế bắt buộc.

Những danh thắng dành cho du lịch, nghỉ ngơi và giải trí: Hội mùaxuân ở Bu-đa-pét, hồ Ba-la-tông, khu nghỉ mát ở Ba-la-tông, nhiều di tích của thời Đế quốc La Mã, Áo-Hung ở Bu-đa-pét…

* Lịch sử - Từ thế kỷ thứ IX, người Ma-gy-a từ phía đông đến Hung-ga-ri và biến vùng này thành thuộc địa. Vùng đầu tiên của người Ma-gy-a là Stê-phen, trị vì từ năm 1001 đến 1038, khuyến khích Thiên Chúa giáo và văn hóa Tây Âu. Năm 1241-1242, Tác-ta (Mông Cổ) xâm lược và rútkhỏi. Ma-thi-át Cô-vi-nút (1458-1490) đã biến Hung-ga-ry thành một quốc gia hùng cường. Ma-thi-átCô-vi-út truyền bá các tư tưởng phục hưng vào Trung Âu. Vào thế kỷ XVI, Hung-ga-ry bị chia sẻ giữa Đế quốc Háp-xbuốc của Áo và Đế quốc Ốt-tô-man của Thổ Nhĩ Kỳ.

Đế quốc Háp-xbuốc giải phóng thủ đô Bu-đa-pét khỏi người Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 1686, và đến thế kỷ XVIII toàn bộ đất đai của người Hung-ga-ry đã nằm gọn trong Đế quốc Háp-xbuốc. La-dốt Kô-sút (1802-1894) lãnh đạo khởi nghĩa, trong năm 1848 và 1849, chống lại ách cai trị của người Áo, nhưng ông đã phải chạy trốn khi Áo giành lại được quyền cai trị với sự giúp đỡ của nước Nga Sa Hoàng. Áo đã trao quyền tự trị đáng kể cho Hung-ga-ry khi hai nước này hợp thành Vương quốc Áo-Hung (1867) và Đế quốc Áo-Hung.

Thất bại của Hung-ga-ry (Áo-Hung) trong Đại chiến thế giới lần thứ I đã dẫn đến thời kỳ cầm quyền ngắn ngủi của những người Cộng sản dưới sự lãnh đạo của Bê-la Kun (1919). Sau đó Hung-ga-ry bị Ru-ma-ni chiếm. Sau Đại chiến thế giới lần thứ I, Hung-ga-ry tách khỏi Áo-Hung và Hung-ga-ry mất 1/3 lãnh thổ cho Tiệp Khắc, Ru-ma-ni và Nam Tư. Quan nhiếp chính là đô đốc Mi-cơ-lát Hơ-thy (1868-1957) đã hợp tác với Hít-le trong Đại chiến thế giới lần thứ II nhằm lấy lại lãnh thổ, nhưng thất bại. Năm 1945, Hồng quân Liên Xô đã tiến vào giải Xô đã tiến vào giải phóng Hung-ga-ri. Nước Cộng hòa nhân dân được thành lập năm 1949. Vụ nổi dậy, năm 1956, nhằm phá vỡ công cuộc hợp tác với Liên Xô bị dập tắt nhanh chóng. Người cầm đầu vụ nổi dậy này là Im-rê Na-gi đã bị tử hình. Gia-nốt Ka-đa, Bí thư đảng cộng sản từ 1956 đến 1988, đã cố gắng tìm kiếm sự ủng hộ cho công cuộc phát triển kinh tế. Vào cuối những năm 80, những người cải cách trong đảng cộng sản thắng thế và lập ra một nhà nước đa đảng. Quân đội Liên Xô rút khỏi Hung-ga-ri vào năm 1990. Hung-ga-ri tiến hành tổ chức thị trường tự do và xin gia nhập Khối cộng đồng châu Âu.

Tháng Ba năm 1990, Quốc hội khóa I theo thể chế đa đảng đã được bầu ra. Chính phủ liên hiệp trung hữu (do đảng Diễn đàn Dân chủ lãnh đạo) cầm quyền và tiến hành cải cách kinh tế, nhưng không thành công. Khủng hoảng vẫn trầm trọng, nền kinh tế tăng trưởng theo số âm. Tháng Năm năm 1994, Quốc hội khóa II được bầu cử. Chính phủ thiên tả của đảngXã hội (HSP) lên cầm quyền, chủ trương tiếp tục xây dựng Nhà nước Pháp quyền, dân chủ đại nghị, kinh tế thị trường, coi trọng hòa hợp dân tộc và chính sách xã hội. Tháng Ba năm 1998, Quốc hội khóa III được bầu cử. Chính phủ liên hiệp trung hữu gồm Liên minh dân chủ trẻ (Fideoz), Đảng tiểu chủ độc lập (FKGD) và Diễn đàn dân chủ (MDF) được thành lập, về cơ bản, đường lối không thay đổi.