ĐẤT NƯỚC/LÃNH THỔ - Hong Kong

Thông tin cơ bản

Tên đầy đủ Đặc khu hành chính Hong Kong
Vị trí địa lý Nằm ở Đông Á, tiếp giáp biển Nam Trung Quốc và Trung Quốc
Diện tích Km2 1,092
Tài nguyên thiên nhiên Khoáng chất
Dân số (triệu người) 7.18
Cấu trúc dân số 0-14 tuổi: 11.3%
15-24 tuổi: 10.7%
25-54 tuổi: 48.4%
55-64 tuổi: 15.1%
Trên 65 tuổi: 14.4%
Tỷ lệ tăng dân số (%) 0.390
Dân tộc Người Trung Quốc, Người Philipin, Dân tộc khác
Thủ đô  
Quốc khánh Đặc khu hành chính của Trung Quốc
Hệ thống pháp luật Dựa theo chế độ luật pháp của Anh
GDP (tỷ USD) 363.7
Tỷ lệ tăng trưởng GDP (%) 1.8
GDP theo đầu người (USD) 50700
GDP theo cấu trúc ngành nông nghiệp: 0%
công nghiệp: 7%
dịch vụ: 93%
Lực lượng lao động (triệu) 3.826
Lực lượng lao động theo lĩnh vực nghề nghiệp sản xuất: 4%
xây dựng: 2.7%
bán buôn và bán lẻ, nhà hàng, và khách sạn: 40.9%
tài chính, bảo hiểm, và bất động sản: 12.5%
vận tải và vận chuyển: 9.9%
cộng đồng và dịch vụ xã hội: 16.9%
Sản phẩm Nông nghiệp Rau sạch, gia cầm, thịt lợn, cá
Công nghiệp Dệt may, quần áo, du lịch, ngân hàng, vận chuyển, điện tử, nhựa, đồ chơi, đồng hồ
Xuất khẩu (triệu USD) 439000
Mặt hàng xuất khẩu Máy móc và các thiết bị điện, dệt may, giày dép, đồng hồ, đồ chơi, nhựa, đá quý, đồ cho ngành in
Đối tác xuất khẩu Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản
Nhập khẩu (triệu USD) 499400
Mặt hàng nhập khẩu Nguyên liệu thô, hàng tiêu dùng, vốn, thực phẩm, nhiên liệu (nhất là tái xuất khẩu)
Đối tác nhập khẩu Trung Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc, Hoa Kỳ

Nguồn: CIA 2013

 

1. Thông tin cơ bản:

- Tên chính thức: Đặc khu hành chính Hồng Kông thuộc Cộng hoà nhân dân Trung Hoa.

- Tên tiếng Anh: Hong Kong Special Administrative Region (HKSAR), People Republic of China.

- Vị trí địa lý: Nằm ở phía đông nam Trung Quốc, phía bắc tiếp giáp với tỉnh Quảng Đông, phía đông, tây và nam giáp với biển Nam Trung Hoa.

- Diện tích: 1.104 km2.

- Dân số: Số liệu thống kê tháng 8 năm 2008 là 6.985.200 người.

- Thủ đô: Hồng Kông (toạ độ: 22015’ Bắc – 114010’ Đông).

- Ngôn ngữ chính thức: Tiếng Trung (Quảng Đông) và tiếng Anh.

- Đơn vị tiền tệ: Đôla Hồng Kông (HKD).
- Thể chế chính trị: Theo chính sách “một nước, hai chế độ”, chính quyền Hồng Kông được giao quyền tự trị cao ngoại trừ quốc phòng và ngoại giao đến năm 2047 Trung Quốc sẽ xem xét lại chính sách này.

2. Địa lý: Vị trí địa lý, diện tích, tài nguyên thiên nhiên

- Hồng Kông nằm ở phía đông nam Trung Quốc, cách Macau 60km và nằm ở đối diện với đồng bằng sông Châu Giang. Hồng Kông được bao quanh bởi biển nam Trung Hoa ở phía đông, phía nam và phía tây; phía bắc giáp với đặc khu kinh tế Thẩm Quyến thuộc tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc bằng sông Sham Chun.

- Lãnh thổ Hồng Kông bao gồm các phần chính là: đảo Hồng Kông (81 km2), bán đảo Cửu Long (47 km2), Tân Giới (748 km2)cùng với đảo Lantau và 262 hòn đảo lớn nhỏ khác (228 km2). Đảo Lantau là hòn đảo lớn nhất Hồng Kông với sân bay và khu giải trí Disneyland trong khi Hồng Kông là đảo lớn thứ hai, đông dân cư nhất và là trung tâm tài chính, kinh tế của Hồng Kông.

- Hồng Kông không có nguồn tài nguyên thiên nhiên nào ngoại trừ có cảng biển sâu nhất thế giới.

3. Khí hậu:

Khí hậu Hồng Kông thuộc kiểu bán nhiệt đới, chia làm 4 mùa và chịu ảnh hưởng của gió mùa. Vào mùa đông khí hậu lạnh hơn và khô từ tháng 12 đến đầu tháng 3 dương lịch và nóng, ẩm và mưa vào mùa xuân đến mùa hè. Vào mùa thu trời nắng và khô. Mùa xuân và mùa thu được coi là thời tiết lý tưởng nhất, thường nắng và khô ráo. Hồng Kông thường có khí xoáy tụ nhiệt đới vào mùa hè và mùa thu. Hệ sinh thái của Hồng Kông chịu ảnh hưởng của sự thay đổi khí hậu này. Khí hậu của Hồng Kông theo mùa là do các hướng gió thay đổi giữa mùa đông và mùa hè.

Thời gian nắng trung bình năm là 1.948 giờ, nhiệt độ cao nhất là 36 °C (97.0 °F) và nhiệt độ thấp nhất ít khi xuống dưới 10oC. Thời tiết giá lạnh chỉ xảy ra một đến hai lần trong năm tại khu vực giáp với Đại lục và khu vực núi cao. Tại Hồng Kông chưa bao giờ có tuyết.

4. Xã hội: Dân số, dân tộc, tôn giáo, ngôn ngữ

- Theo số liệu của Cơ quan thống kê Hồng Kông tháng 12 năm 2008, dân số Hồng Kông là 6.985.200 người. Mật độ dân số 6,420 người/km². Hồng Kông có một cộng đồng người nước ngoài 517.560 người, trong đó 130.810 người Philippines, 114.020 người Indonesia và 28.360 người Thái Lan.

Dân số Hồng Kông tăng nhanh trong những năm 1990s, trong đó khoảng 95% dân số có nguồn gốc từ Trung Quốc, phần lớn trong số đó là người Quảng Đông hoặc các dân tộc khác như Hakka, Teochew. Khoảng 5% dân số còn lại là sự pha trộn của các nguồn gốc nhập cư từ các nước Nam Á như Ấn Độ, Pakistan, Nêpan và từ Việt Nam... Hiện nay Hồng Kông có khoảng 140.000 người giúp việc đến từ các nước Indonesia, Philippines. Ngoài ra còn có một bộ phận người nước ngoài sống và làm việc trong các lĩnh vực tài chính, thương mại đến từ các nước như EU, Mỹ, Úc, Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc...

- Do cấu trúc dân số như trên, đại bộ phận dân số Hồng Kông (90%) theo các tôn giáo địa phương, là sự pha trộn giữa Phật giáo (Buddhism) và đạo Lão (Taoism). Dân số theo Số người theo Cơ đốc giáo vào khoảng 560.000 người, chiếm 8-9% dân số, trong đó một nửa là Thiên chúa giáo và nửa kia là Tin lành. Cộng đồng các tôn giáo thiểu số tại Hồng Kông bao gồm Hồi giáo (khoảng 90.000 người), giáo phái The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints (22.000 người), Do thái (4.000 người), Jehovah's Witnesses (4.600 người) và một số giáo phái nhỏ khác như Hindus, Sikhs, Bahá'ís

- Tiếng Trung (Quảng Đông) và tiếng Anh là hai ngôn ngữ chính thức. Khoảng 95% dân số nói tiếng Quảng Đông, khoảng 38% dân số nói tiếng Anh. Tiếng Anh được sử dụng rộng rãi trong chính phủ, hệ thống pháp lý, các nghề nghiệp chuyên môn và lĩnh vực kinh doanh. Có rất nhiều người có thể sử dụng thành thạo cả tiếng Quảng Đông, tiếng Anh và tiếng Phổ thông.

Từ khi Hồng Kông trở về Trung Quốc năm 1997, số lượng người nhập cư từ Trung Quốc tăng lên, việc sử dụng tiếng Phổ thông cũng phổ biến hơn.

5. Thể chế và cơ cấu hành chính: Thể chế chính trị, đảng phái chính trị, cơ cấu hành chính

- Thể chế chính trị: Theo Tuyên bố chung Trung Quốc – Anh và chính sách “một nước, hai chế độ”, chính quyền Trung ương Trung Quốc chịu trách nhiệm về quốc phòng và ngoại giao, chính quyền Đặc khu hành chính Hồng Kông chịu trách nhiệm về hệ thống luật pháp, cảnh sát, tiền tệ, thuế quan, nhập cư và cử người tham gia vào các tổ chức quốc tế và các sự kiện quốc tế. Tuyên bố chung này cũng quy định rằng Hồng Kông sẽ duy trì chế độ kinh tế tư bản chủ nghĩa ít nhất 50 năm nữa trong thời kỳ chuyển giao chế độ.

Theo Luật Cơ bản và văn bản hiến pháp của Hồng Kông, chính quyền địa phương Hồng Kông nắm giữ chủ quyền lãnh thổ ngoại trừ lĩnh vực quốc phòng và ngoại giao. Chỉ có Trưởng Đặc khu, người đứng đầu lãnh thổ và là người đứng đầu chính quyền là được bầu chọn bởi Ủy ban Bầu cử Trưởng Đặc khu bao gồm 800 thành viên. Tất cả các viên chức khác của chính quyền, bao gồm các thành viên của các cơ quan hành pháp và lập pháp đều hoặc là được Trưởng Đặc khu bổ nhiệm (trực tiếp hay ủy nhiệm) hoặc được cử tri bầu ra. Trên lý thuyết, việc quy định này đảm bảo Hồng Kông được quản lý hầu như độc lập khỏi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và có thể gìn giữ được hạ tầng cơ sở kinh tế, pháp luật, văn hoá độc nhất của mình.

Các luật của Hồng Kông chỉ có hiệu lực khi được Trưởng Đặc khu Hành chính phê chuẩn và sự đồng thuận đa số của 60 đại biểu của Hội đồng Lập pháp Hồng Kông, hay LegCo. Bất chấp đặc điểm thường được được cho là không dân chủ của chính quyền Hồng Kông, một nửa số ghế của LegCo' được bầu cử thông qua phổ thông đầu phiếu với nửa kia được chọn thông qua công năng giới biệt (tiếng Anh: functional constituencies) bao gồm các nghiệp đoàn và các nhóm lợi ích đặc biệt. Luật Cơ bản đảm bảo rằng tất cả các ghế cuối cùng sẽ được bầu thông qua phổ thông đầu phiếu.

Donald Tsang hiện đang giữ chức Trưởng Đặc khu sau khi ông được bầu cử ngày 16 tháng 6 năm 2005 bởi một hội đồng bầu cử được bổ nhiệm bởi Bắc Kinh. Trước cuộc chuyển giao năm 1997, Tsang đã giữ chức Trưởng cơ quan Hành chính dưới thời người Anh quản lý. Ông đã nhậm chức ngày 24 tháng 6 và theo kế hoạch sẽ kết thúc phần còn lại của nhiệm kỳ cuối của Đổng Kiến Hoa kết thúc vào ngày 30 tháng 6 năm 2007 phù hợp với Phụ lục I và Điều 46 ban hành bởi Uỷ ban Thường vụ Hội nghị Hiệp thương Nhân dân Trung Hoa.

Việc Hội đồng Bầu cử 852 thành viên bầu chọn một Trưởng Đặc khu mới diễn ra vào ngày 10 tháng 7 năm 2005. Ngày 16 tháng 6 năm 2005, Donald Tsang được tuyên bố là người giành chiến thắng vì ông là ứng cử viên duy nhất đảm bảo nhận được 100 phiếu của Hội đồng Bầu cử. Đổng Kiến Hoa, Trưởng Đặc khu đầu tiên nhậm chức ngày 1 tháng 7 năm 1997 sau một cuộc bầu cử Bởi một Hội đồng Bầu cử 400 thành viên. Đối với nhiệm kỳ thứ hai kéo dài 5 năm bắt đầu từ tháng 6 năm 2002, Đổng là ứng cử viên duy nhất được giới thiệu do đó là người đắc cử.

Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã lập nên một Hội đồng Lập pháp Lâm thời (PLC) năm 1996 ngay trước ngày chuyển giao, khi Hội đồng này đã chuyển đến Hồng Kông và họp sau cuộc chuyển giao. Hội đồng này đã xem xét lại một số luật được Hội đồng Lập pháp thông qua bằng phổ thông đầu phiếu từ năm 1995. PLC đã thông qua một số luật mới như Sắc lệnh Trật tự công cộng, yêu cầu sự cho phép của cảnh sát khi tổ chức một cuộc biểu tình có số người tham gia vượt quá 30 người. Cuộc bầu cửHội đồng Lập pháp được tổ chức vào ngày 24 tháng 5 năm 1998, ngày 10 tháng 9 năm 2000 và tiếp theo là ngày 12 tháng 9 năm 2004, với cuộc bầu cử tiếp theo diễn ra vào năm 2008. Theo Luật Cơ bản, "hiến pháp-mini" của Hồng kông, nhiệm kỳ thứ ba hiện tại của Hội đồng Lập pháp có 25 ghế được bầu cử theo đơn vị bầu cử địa phương (geographical constituencies) và 30 ghế từ công năng giới biệt. Các cuộc bầu cử Hội đồng Lập pháp năm 1998, 2000 và 2004 đã diễn ra tự do, mở và tranh luận rộng rãi dù có một số bất mãn của một số nhà chính trị chủ yếu là 'ủng hộ dân chủ', những người tranh luận rằng các cuộc bầu cử công năng giới biệt năm 1998 và 2000 là không dân chủ vì họ cho rằng khu vực cử tri cho những ghế này là quá hẹp.

Ngành dân chính của Hồng Kông vẫn duy trì chất lượng và tính trung lập như truyền thống trong thời thuộc địa, hoạt động mà không có chỉ đạo rõ rệt từ Bắc Kinh. Nhiều hoạt động của chính quyền và hành chính thực hiện ở khu vực trung tâm của Đảo Hồng Kông gần địa điểm lịch sử của Thành phố Victoria, khu vực của những khu định cư Anh đầu tiên.

6. Hệ thống pháp luật:

Trái với hệ thống luật dân sự của Trung Hoa đại lục, Hồng Kông tiếp tục theo truyền thống thông luật được chính quyền thuộc địa Anh thiết lập. Điều 84 của Luật Cơ bản Hồng Kông cho phép các tòa án Hồng Kông được tham chiếu đến các quyết định tiền lệ án được đưa ra bởi các tòa có quyền hạn pháp lý thông luật khác. Điều 82 và 92 cho phép các thẩm phán từ các từ các khu vực xét xử thông luật khác được tham gia vào quá trình xét xử trong Tòa chung thẩm của Hồng Kông và nhóm họp như các thẩm phán Hồng Kông.

Về mặt cơ cấu, hệ thống tòa án Hồng Kông bao gồm Tòa chung thẩm đã Ủy ban Tòa án Hội đồng Cơ mậtl, Tòa án Tối cao, được cấu thành từ Tòa Thượng thẩm và Tòa Sơ thẩm, và Tòa án Quận, bao gồm Tòa án Gia đình. Các cơ quan xét xử khác bao gồm: Tòa án Đất đai, Tòa Trị an, Tòa Thanh thiếu niên, Tòa Khiếu nại Nhỏ, Tòa Những vụ chết bất thường, Tòa Lao động, Tòa Các điều khoản Khiêu dâm chịu trách nhiệm phân loại văn hóa phẩm khiêu dâm không phải video được lưu hành ở Hồng Kông. Thẩm phán của Tòa Chung thẩm được Trưởng Đặc khu Hành chính Hồng Kông bổ nhiệm. Luật Cơ bản Hồng Kông thì được hiểu theo cách giải thích của Ủy ban Thường vụ Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc (Quốc hội) và quyền hạn này đã từng được viện dẫn 3 lần: Vấn đề quyền cư trú tại Hồng Kông (right of abode issue), một sự diễn giải liên quan đến các thủ tục bầu cử sau năm 2008, và một lần giải thích liên quan đến độ dài nhiệm kỳ của Trưởng Đặc khu hành chính.

Giống như ở Anh, luật gia ở Hồng Kông được phân ra thành luật sư hoặc cố vấn pháp lý, và người ta có thể chọn hành nghề dưới danh nghĩa một trong hai chức danh này nhưng không được cả hai (nhưng có thể chuyển từ chức danh này sang chức danh kia). Phần lớn luật gia là cố vấn pháp lý và được cấp giấy phép hành nghề và được điều chỉnh bởi Hội Pháp luật Hồng Kông. Các luật sư, mặt khác được cấp giấy phép và được điều chỉnh bởi Hội Luật sư Hồng Kông. Chỉ có các luật sư mới được có mặt để bào chữa tại Tòa Chung thẩm và Tòa án Tối cao. Cũng giống như hệ thống thông luật được duy trì, như thông lệ các các phòng xử án Anh quốc, các thẩm phán và luật sư phải đội tóc giả và áo choàng trong quá trình xét xử.

Theo Điều 63 của Luật Cơ bản Hồng Kông, Cục Tư pháp kiểm soát việc truy tố hình sự và không chịu bất kỳ sự can thiệp nào. Đây là thể chế pháp lý lớn nhất Hồng Kông và có trách nhiệm liên quan đến pháp chế, quản lý xét xử, truy tố, đại diện dân sự, sọan thảo và cải cách pháp lý và nghề pháp lý. Ngoài việc khởi tố các vụ án hình sự tại Hồng Kông, các quan chức của Cục Tư pháp cũng có mặt tại tòa với tư cách đại diện cho chính quyền trong tất cả vụ kiện dân sự kiện chính quyền. Là một cơ quan bảo vệ quyền lợi công chúng, cơ quan này có thể áp dụng và ấn định đại diện pháp lý thay mặt cho quyền lợi công chúng để tham gia vào việc xét xử các vụ án liên quan đến lợi ích công chúng về vật chất.

7. Lịch sử:

Từ Thời kỳ đồ đá cũ, vùng đất này đã có người sinh sống và đến thời Nhà Tần, nó được sáp nhập lần đầu vào Trung Hoa rồi được Nhà Đường và Nhà Tống sử dụng làm một trạm thương mại và căn cứ hải quân. Theo tài liệu lưu trữ, vào năm 1513, Jorge Álvares - một thủy thủ người Bồ Đào Nha - là người châu Âu đầu tiên đến đây. Mối liên lạc với Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland được thiết lập sau khi Công ty Đông Ấn Anh thành lập một trạm buôn bán ở thành phố Quảng Châu gần đó.

Năm 1839, việc triều đình Nhà Thanh từ chối nhập khẩu nha phiến đã dẫn đến Chiến tranh Nha phiến giữa Trung Quốc và Vương quốc Anh. Ban đầu đảo Hồng Kông bị các lực lượng Anh chiếm vào năm 1841 và đến cuối cuộc chiến chính thức được nhượng cho Anh theo Hiệp ước Nam Kinh. Anh đã thiết lập một Thuộc địa trực thuộc Anh (Crown Colony) với việc thành lập Thành phố Victoria một năm sau. Năm 1860, sau khi Trung Quốc thất bại trong Chiến tranh Nha phiến thứ 2, Bán đảo Cửu Long (Kowloon) phía Nam Phố Boundary và Đảo Stonecutter đã được nhượng vĩnh viễn cho Vương quốc Anh theo Hiệp định Bắc Kinh. Năm 1898, Nhà Thanh cho Anh thuê các đảo gần đấy và Đảo Lantau với thời hạn 99 năm, từ đó đảo có tên là Tân Giới.

Cuối thế kỷ 19 Hồng Kông là một cảng thương mại lớn của Đế quốc Anh. Hồng Kông đã được công bố là một cảng tự do và có vai trò như một trung tâm xuất nhập khẩu (entrepôt) của Đế quốc Anh. Năm 1910, tuyến Đường sắt Cửu Long-Quảng Châu bắt đầu hoạt động với một ga cuối phía Nam ở Tsim Sha Tsui. Người Anh đã áp dụng hệ thống giáo dục Anh vào Hồng Kông. Người Hoa địa phương ít tiếp xúc với cộng đồng tài phán (tai-pan) người châu Âu giàu có định cư gần Victoria Peak.

Ngày 8 tháng 12 năm 1941, Đế quốc Nhật Bản đã xâm lược Hồng Kông như một phần của chiến dịch quân sự trong Chiến tranh thế giới lần thứ hai. Trận chiến Hồng Kông kết thúc với việc các lực lượng bảo hộ Anh và Canada giao nộp quyền kiểm soát thuộc địa này cho Nhật Bản ngày 25 tháng 12. Trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng Hồng Kông, người dân ở đây đã phải gánh chịu nạn thiếu lương thực do sự áp đặt khẩu phần gây ra và nạn siêu lạm phát do áp đặt tỷ giá của quân đội Nhật. Năm 1945, khi Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland tiếp tục kiểm soát thuộc địa này sau thất bại của Nhật Bản trong cuộc chiến, dân số Hồng Kông còn khoảng 600 nghìn so với 1,6 triệu người trước khi Nhật xâm chiếm.

Quân Nhật Bản hành quân dọc theo Queen's Road (Phố Hoàng hậu) sau khi Anh đầu hàng năm 1941.

Dân số Hồng Kông phục hồi nhanh chóng sau chiến tranh, khi một làn sóng dân nhập cư từ đại lục đến để tị nạn khỏi cuộc Nội chiến Trung Quốc đang diễn ra giữa Mao Trạch Đông và Tưởng Giới Thạch. Với sự thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa năm 1949, nhiều người nhập cư tìm đến Hồng Kông vì sợ sự ngược đãi của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Nhiều công ty ở Thượng Hải và Quảng Châu<