ĐẤT NƯỚC/LÃNH THỔ - Thailand

Thông tin cơ bản

Tên đầy đủ

Vương quốc Thái Lan

Vị trí địa lý

Quốc giá Đông Nam Á, giáp Campuchia, Lào, Mianma, Malaisia

Diện tích Km2

514,000

Tài nguyên thiên nhiên

thiếc, cao su, khí tự nhiên, gỗ, đất trồng, cá

Dân số (triệu người)

68,86 triệu(2016)

Cấu trúc dân số

0-14 tuổi: 17,41%
15-24 tuổi: 14,78%
25-54 tuổi: 46,69%
55-64 tuổi: 11,26%
Trên 65 tuổi: 9,86%

Tỷ lệ tăng dân số (%)

0.3

Dân tộc

Thai 75%, người Hoa 14%, khác 11%

Thủ đô

Bangkok

Quốc khánh

5/12/1927

Hệ thống pháp luật

dựa trên hệ thống luật dân sự

GDP (tỷ USD)

406,8(năm 2016), 422,3 (2017).

Tỷ lệ tăng trưởng GDP (%)

3,3% năm 2016; 3,9% cho cả năm 2017

GDP theo đầu người (USD)

228.371 baht/năm trong năm 2017 (khoảng 7.251 USD/năm)

GDP theo cấu trúc ngành

nông nghiệp: 8,2%
công nghiệp: 36,2% 
dịch vụ: 55,6%

Lực lượng lao động (triệu)

38,37

Lực lượng lao động theo lĩnh vực nghề nghiệp

nông nghiệp: 31,8% 
công nghiệp: 16,7% 
dịch vụ: 51,5%

Sản phẩm Nông nghiệp

Gạo, sắn, cao su, ngô, đường mía, dừa, đậu nành

Công nghiệp

Du lịch, dệt may, chế biến nông sản, đồ uống, thuốc lá, xi măng, công nghiệp nhẹ (trang sức, thiết bị điện, máy tính và các bộ phận của máy tính, vi mạch, đồ nội thất, nhựa, ô tô và các bộ phận của ô tô, 

Xuất khẩu (tỷ USD)

2228,2 (năm 2017)

Mặt hàng xuất khẩu

Máy móc thiết bị, sản phẩm điện và điện tử, phương tiện vận tải, ngọc và trang sức, cao su, đồ nhựa, dầu khí, hải sản, ngũ cốc, sản phẩm thép, bánh kẹo, đồ gỗ, hoa quả, chế phẩm và mỹ phẩm, dệt may và đồ uống

Đối tác xuất khẩu

Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hong Kong, Úc, Malaysia và Việt Nam

Nhập khẩu (tỷ USD)

190 (năm 2017)

Mặt hàng nhập khẩu

Máy móc thiết bị, sản phẩm điện và điện tử, xăng dầu, sắt thép và sản phẩm, xe cộ, ngọc và trang sức, đồ nhựa

Đối tác nhập khẩu

Trung Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Malaysia

 

* Thể chế nhà nước: Theo thể chế Quân chủ Nghị viện, chế độ lưỡng viện (từ năm 1932).

Hiến pháp mới ban hành ngày 11 tháng Mười năm 1997.

Có 76 tỉnh.

Quốc hội gồm Thượng nghị viện, có 260 thành viên, được bầu theo phổ thông đầu phiếu nhiệm kỳ 6 năm, và Hạ nghị viện gồm 500 thành viên được bầu bằng tuyển cử phổ thông bầu phiếu với nhiệm lỳ 4 năm. Vua bổ nhiệm Thủ tướng. Thủ tướng được bổ nhiệm từ các đại biểu Quốc hội; sau khi bầu Quốc hội, người đứng đầu của đảng có thể thành lập được liên minh đa số trong Quốc hội thường trở thành Thủ tướng. Thủ tướng chỉ định các thành viên của Nội các. Nội các chịu trách nhiệm trước Hạ nghị viện, song Thượng nghị viện có quyền phế truýât hay điều khiển Chính phủ. Vua là nguyên thủ Quốc gia và là Tổng tư lệnh quân đội.

 

* Địa lý: Thuộc Đông Nam á, vùng trung tâm của Thái Lan là một đồng bằng lưu vực sông Mê-nam màu mỡ đông dân. Vùng phía bắc có nhiều núi, trong đó có đỉnh Doi In-tha,nan, cao 2.595m. Cao nguyên Kho- rát nằm ở vùng đong bắc. Nối liền Thái Lan với ma-lay-si-a là eo đất Kra có nhièu núi.

Sông chính: Sông Mê-kông, 4.350km; sông Mê-nam, 1,200km.

Khí hậu: Khí hậu nhiệt đới. Mưa mùa lớn từ tháng sáu đến tháng Mười. Từ tháng Mười đến tháng Ba khí hậu mát mẻ. Từ tháng Ba đến tháng sáu khí hậu nóng.

 

* Kinh tế: Công nghiệp chiếm 36,2%, nông nghiệp: 8,2% và dịch vụ: 55,6% GDP.

Trong năm 2017, nền kinh tế Thái Lan tiếp tục duy trì tăng trưởng với GDP tăng khoảng 3,9%. Chính phủ Thái Lan đã thành công trong tạo việc làm, ổn định thu nhập và thúc đẩy kinh tế từ cơ sở. Với sự phục hồi của kinh tế toàn cầu, chính sách của chính phủ, chi tiêu công và sự phục hồi của các ngành sản xuất, trong quý I/2018, nền kinh tế lớn thứ hai của Đông Nam Á đang tăng trưởng dù phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu và mức tăng thấp hơn so với hầu hết nước trong khu vực ASEAN. Các nhà đầu tư nước ngoài tại Thái Lan đánh giá, các chính sách đầu tư phù hợp, cơ sở hạ tầng tốt và nguồn nhân lực có năng lực là động lực chính cho Thái Lan duy trì lợi thế cạnh tranh và thành công trong kế hoạch chuyển đổi nền kinh tế.

 

* Văn hoá- Xã hội: Số người biết đọc, biêt sviết đạt 93,8%, nam: 96%, nữ 91,6%.

Nhà nước Thái Lan coi trọng giáo dục và luôn luôn đầu tư cho giáo dục. Giáo dục tiểu học, bắt buộc và miễn phí 6 năm. đại học chưa mở rộng nên thi vào đại học là những cuộc “vượt vũ môn” ngặt nghèo.

Trong 10 năm qua, công tác y tế có được chú ý hơn, song ở các vùng xa còn thiếu thầy thuốc và pưhưong tiện chữa bệnh. Căn bệnh ALDS đang hoành hành đất nước snày.

Những danh thắng dành cho du lịch, nghỉ ngơi và giải trí: ở Thủ đô có nhiều danh thắng đẹp, đặc bviệt là các chùa thờ Phật, cố đô Chiềng Mai, thành phố nghỉ mát pát-tai-a…

 

* Lịch sử: Trước năm 1939, Thái Lan được gọi là Si-am (Xiêm la). Người Thái có nguồn gốc từ Vân Nam, Trung Quốc. Họ di chuyển về phương nam sau khi người Mông Cổ tàn phá kinh đô Nam Chiếu của họ, năm 1253. Người Thái biến thành phố Su-khôi- tai thành thủ phủ của vương quốc mới của mình. Sau nưm 1350, từ thành phố A-y-út-thay-a, các thủ lĩnh Thái Lan củng cố những vùng họ kiểm soát được ở nam si-am và bán đảo Ma-lay. Năm 1776, thống nhất được đất nước; năm 1779, đô hộ Lào. Nhiều thế kỷ giao tranh với Miến Điện, Lào và Căm- phu- chia, không ngăn cản được việc Si-am trở thành quốc gia hùng mạnh nhất ở Đông Nam á. Chính sách ngoại giao khôn khéo của những người cầm quyền Thái Lan đã giúp Thái Lan tránh được quá trình thực dân hoá của châu âu.Vua Ra-ma I (trị vì từ 1782 đến 1809), người sáng lập ra triều đại ngày nay, đã rời thủ đô về Băng –cốc (Thành phố của các Thiên thần). Những người kế tục ông đã bị ép phải nhượng các vùng đất ngoại biên cho Anh và Pháp. Năm 1867, mất ảnh hưởng ở Căm-pu-chia; năm 1893, mất ảnh hưởng ở Lào sau khi ký Hiệp ước với thực dân Pháp. Năm 1940, ký hiệp ước nhượng bốn vương quốc ở bắc bán đảo Ma-lay cho Anh.

Năm 1932, chế độ quân chủ lập Hiến được thiết lập thông qua một cuộc đảo chính. Gần một phần tư thế kỷ sau đó, những người lãnh đạo đã từng du học ở phương Tây của Thái Lan là Pi-bun Song-gơ-ram và Pri-đi Pha-nôm-yang đấu tranh để giành quyền chính trị. Trong đại chiến thế giới thứ II, Thái Lan bị ép gia nhập liên minh với Nhật. Từ sau Đại chiến thế giới lần thứ II, mặc dù giới quân sự nhiều lần can thiệp, song Thái Lan vẫn ổn định. Theo Hiến pháp sửa đổi năm 1992, Thượng nghị viện do phái quân sự kiểm soát và giữ vai trò lãnh đạo.

Năm 1997, Thái Lan ban hành Hiến pháp mới, Thượng nghị viện được bầu theo phổ thông đầu phiếu.

Tháng 01/2001, tỷ phú truyền thông Thaksin Shinawatra (đảng Người Thái yêu người Thái) đã được bầu làm Thủ tướng, tái nhiệm kỳ vào năm 2005.

Tháng 9/2006, một hội đồng quân sự đã tiến hành lật đổ chính phủ Thaksin, sau đó huỷ bỏ hiến pháp, giải tán Quốc hội và Tòa án, giám sát, bắt giữ và cách chức một số thành viên chính phủ, thiết quân luật và, cuối cùng, chọn một thành viên của hội đồng cơ mật hoàng gia, cựu tổng tư lệnh lục quân Thái Lan, tướng Surayud Chulanont lên làm thủ tướng.

Tháng 7/20011,  Đảng Pheu Thái của bà Yingluck Shinawatra, em gái cựu thủ tướng bị lật đổ Thaksin Shinawatra đã thắng lợi và bà Yingluck Shinawatra trở thành nữ thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Thái Lan sau sáu đời nam thủ tướng với nhiều bất ổn trong chính trường.

Năm 2014, bà Yingluck lại bị Tòa án Hiến pháp Thái Lan buộc phải từ chức sau nhiều tháng không giải quyết được các khủng hoảng chính trị. Tướng Prayut Chan-o-cha đã lên nắm quyền Thủ tướng từ tháng 8/2014.

Ngày 13/10/2016, Quốc vương Phumiphon Adunyadet băng hà. Quốc vương mới là Maha Vajiralongkorn sinh ngày 26/7/1952, đã lên ngôi ngày 01/12/2016.

Tình hình Thái Lan cơ bản ổn định nhưng có dấu hiệu xấu đi. Nhà vua Rama X củng cố quyền lực bằng việc kiện toàn bộ máy điều hành Hoàng gia và đưa những người thân cận vào nắm giữ các vị trí quan trọng. Trước đó, Nhà vua đã yêu cầu sửa đổi Hiến pháp, đây được được coi là sự can thiệp của Hoàng gia vào chính trị vì đây là lần đầu tiên trong lịch sử Nhà vua Thái Lan không phê chuẩn bản Dự thảo Hiến pháp đã được thông qua trưng cầu dân ý trước đó. Dự kiến tổng tuyển cử sẽ diễn ra vào đầu năm 2019 và Thủ tướng Prayut khẳng định Chính phủ và Hội đồng Quốc gia vì hòa bình và trật tự (NCPO) không có ý định trì hoãn. Một số đảng và chính trị gia đối lập kêu gọi Thủ tướng Prayut trao trả lại quyền lực cho cử tri càng sớm càng tốt. Các vụ đánh bom tại miền Nam Thái Lan trong thời gian qua có dấu hiệu gia tăng, lan sang các khu vực khác, kể cả Băng Cốc.