(05/05/2008)

Nhập khẩu thủy sản của Nhật Bản tiếp tục phục hồi, nhập khẩu của Mỹ giảm

Tính đến hết tháng 3, tổng giá trị xuất khẩu thủy sản đạt 797,544 triệu USD, tăng 12,8% và khối lượng xuất đạt 221,7 nghìn tấn, tăng 18,2% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, xuất khẩu thủy sản của cả nước trong tháng 3 vừa qua đạt 320,1 triệu USD, tăng 12,4% so với tháng 3 năm ngoái, đây là mức tăng tương đối khá. Như vậy tính đến hết tháng 3 năm nay, tổng giá trị xuất khẩu thủy sản đạt 797,544 triệu USD, tăng 12,8% và khối lượng xuất đạt 221,7 nghìn tấn, tăng 18,2% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo dõi XK cho thấy diễn biến này tuân thủ theo qui luật chung trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, theo đánh giá về cơ cấu thị trường nhập khẩu trong 3 tháng đầu năm đã xuất hiện sự phát triển không hoàn toàn khả quan do sự sụt giảm đáng kể trên thị trường Mỹ, mặc dù thị trường Nhật Bản phục hồi tương đối khá và khối thị trường EU tiếp tục tốc độ tăng trưởng tốt.

Tính theo giá trị nhập khẩu thủy sản Việt Nam, thị phần của các thị trường chiếm tỷ trọng như sau:

- EU là thị trường nhập khẩu lớn nhất, đạt trên 213 triệu USD, chiếm 26.7% tổng giá trị XKTS của VN, mức tăng trưởng đạt 21,5%. Dự đoán thị trường này sẽ tiếp tục phát triển trong tình hình chung tăng nhập khẩu cá philê đông lạnh, mặc dù tốc độ nhập khẩu sản phẩm này tính chung trong cả ba tháng đầu năm không tăng mạnh như năm ngoái. Điểm đáng chú ý là mặt hàng tôm đã có tốc độ tăng trưởng khá mạnh đạt trên 39% của cả khối, trong đó thị trường Anh đạt mức tăng nhảy vọt trên 226%. Đây có thể là bước đột phá đầu tiên cho mặt hàng tôm trên thị trường EU trong năm nay.

- Thị trường Nhật Bản, hiện là nhà NK lớn thứ 2, đạt 138,59 triệu USD, chiếm 17,4%, đạt mức tăng trưởng 13,5%, đây là tháng thứ 3 liên tục từ đầu năm đến nay NK của thị trường Nhật Bản tiến triển thuận lợi. Trong năm 2007 vừa qua, đã xảy ra một số sự cố về thực phẩm nhiễm bẩn của Trung Quốc XK sang một số thị trường bị phát hiện trả lại gây thiệt hại về kinh tế và phần nào đã ảnh hưởng đến uy tín hàng hoá của nước này.
Theo nhiều nguồn tin thế giới cho thấy thị trường Mỹ và Nhật Bản đang tồn tại những tin đồn thất thiệt về các sự cố trên. Nhiều siêu thị, nhiều nhà bán buôn và cửa hàng bán lẻ được yêu cầu không bán hàng thực phẩm hoặc thực phẩm có sử dụng các thành phần có xuất xứ từ Trung Quốc. Những sự cố trên là điều cảnh báo đối với tất cả những nhà sản xuất nguyên liệu cũng như chế biến và xuất khẩu thủy sản thế giới.

- Thị trường Mỹ, là nhà NK thủy sản lớn thứ 3 của Việt Nam, nhưng hiện chỉ còn chiếm 14,1% tổng giá trị XKTS của VN. XK sang thị trường này trong tháng 3 giảm khá mạnh cả về khối lượng (-13,5%) và giá trị (-15,2%) đạt 15,89 nghìn tấn, trị giá 112,57 triệu USD. Đây là tháng thứ 2 liên tiếp thị trường Mỹ đạt mức tăng trưởng âm.

Tìm hiểu về những nguyên nhân gây ảnh hưởng mạnh tới việc NK thủy sản từ Việt Nam, trong đó có mặt hàng tôm XK chủ lực, ông Trần Văn Phẩm, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thuỷ sản Sóc Trăng (STAPIMEX) (Ảnh đăng), một trong những công ty XK tôm lớn của VN trong nhiều năm qua đã cho biết một số nguyên nhân như sau :

Từ giữa năm 2007 đến nay, tình hình nền kinh tế Mỹ có những diễn biến sa sút, và đe doạ đứng bên bờ suy thoái, vì vậy người dân lo ngại trước các diễn biến xấu và hạn chế sức mua, trong khi đó hải sản, nhất là tôm vốn được coi những mặt hàng cao cấp càng bị ảnh hưởng rõ ràng hơn.

Tôm thẻ chân trắng được nuôi rộng rãi ở cả Trung Mỹ và Châu Á, có giá thành rẻ hơn tôm sú và kích cỡ tôm đã được cải thiện rất nhiều, đáp ứng tốt trên nhiều thị trường Âu, Mỹ và Nhật Bản.

Hơn một năm qua, đồng đôla Mỹ liên tục mất giá, thêm vào đó là đồng VN đã có những thời điểm rơi vào tình trạng khan hiếm khiến việc chuyển đổi tỷ giá gây khó khăn cho cả các nhà chế biến XK và người dân nuôi tôm.

Một nguyên nhân có tác động khá trực tiếp là sản lượng tôm nguyên liệu trong nước không tăng. Tình hình nuôi tôm phát triển không đồng đều, chất lượng con giống chưa đảm bảo và chưa được kiểm dịch đầy đủ. Người dân nuôi tôm phải vay vốn ngân hàng với lãi suất cao(>1,5%), thậm chí nếu vay ở ngoài có lúc lên tới 3-5%/ tháng. Hiện nay, nuôi tôm chân trắng đã được phép ở ĐBSCL nhưng, thực tế vẫn gặp khó khăn lớn nhất là con giống không đảm bảo, nhiều địa phương nhập từ Trung Quốc mà không được kiểm dịch. Tôm đến mùa thu hoạch phần lớn là cỡ nhỏ vì vậy hiệu quả không cao.

Một nguyên nhân khác cũng rất đáng chú ý là dự báo về triển vọng ngành tôm không được tốt lắm do giá tôm trên một số thị trường quốc tế không được cải thiện. Điều này không khuyến khích tích cực cho người nuôi tôm tiếp tục đầu tư và phát triển nuôi, trong khi mọi chi phí giá thành lại tiếp tục tăng cao. Đã có một số ít diện tích nuôi tôm được chuyển đổi sang hình thức canh tác khác hiệu quả hơn.

Đứng trước thực tế này, ông Trần Văn Phẩm đề xuất nên tổ chức một cuộc hội thảo với mục tiêu “Làm gì để tăng cường sức cạnh tranh của con tôm Việt Nam trên thị trường quốc tế”. Hội thảo này nên do VASEP chủ trì, với sự phối hợp của Bộ NN&PTNT và một số Hội tôm liên quan. Hội thảo sẽ không nêu ra trước những giải pháp mà đây sẽ là một diễn đàn mở. Các thành phần tham gia là các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu, người nuôi tôm, các hội tôm, các cơ quan ban ngành có liên quan của địa phương.

Các thành phần có thể trình bày ý kiến đánh giá về những gì ngành tôm đã làm được và chưa làm được trong những năm vừa qua. Đồng thời cũng đề xuất hay kiến nghị những việc cần làm, những biện pháp cần thực hiện để đưa ngành tôm trở lại bước phát triển bền vững và hiệu quả. Hội thảo sẽ đúc rút ý kiến và có những kiến nghị đối với các bên liên quan như đối với nhà nước, với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu và với người dân nuôi tôm, với hội và Hiệp hội vv…nhằm tăng cường hiệu quả và tính cạnh tranh của con tôm trên thị trường quốc tế.


VINANET