(02/10/2014)

Ngành dệt may Ấn Độ và quan hệ hợp tác với Việt Nam

Dệt may, ngành công nghiệp quan trọng nền kinh tế Ấn Độ. Ấn Độ là một trong những nước có ngành dệt lâu đời và phát triển trên thế giới. Sự phát triển của ngành luôn nhận được sự quan tâm hỗ trợ của Chính phủ với nhiều chính sách hỗ trợ và các chính sách thu hút đầu tư nước ngoài.
Ngành dệt may Ấn Độ và quan hệ hợp tác với Việt Nam

Về quy mô, theo Bộ Dệt may Ấn Độ, ngành dệt may Ấn Độ ở mức trên 110 tỷ USD, chiếm 14% tổng sản lượng công nghiệp, đóng góp 4% GDP và 11% kim ngạch xuất khẩu của Ấn Độ năm tài chính 2012-13, trong đó sản phẩm may mặc chiếm gần 40% kim ngạch xuất khẩu. Theo kế hoạch, đến năm 2021, ngành dệt may Ấn Độ sẽ đạt trị giá 141 tỷ đô-la Mỹ, xuất khẩu đạt 82 tỷ đô-la Mỹ. Dệt may cũng là ngành tạo nhiều việc làm tại Ấn Độ, chỉ xếp sau ngành nông nghiệp khi có khoảng 45 triệu người lao động trực tiếp trong lĩnh vực này, chưa tính số lao động liên quan không trực tiếp trong các hoạt động sản xuất, dịch vụ hỗ trợ và tiêu thụ sản phẩm.

Ngành dệt của Ấn Độ hiện có các phân ngành lớn là dệt sợi cotton, dệt sợi tổng hợp, dệt len, dệt sợi tơ tằm; dệt sợi đay, hàng dệt thủ công và sản xuất máy dệt. Trong đó, dệt sợi coton và sợi nhân tạo chiếm tỷ trọng lớn nhất trong ngành. Chỉ tính riêng ngành này, hiện Ấn Độ có khoảng 1900 nhà máy dệt sợi bông với 38,53 triệu thoi dệt và 57.000 máy dệt. Các công ty, tập đoàn dệt hàng đầu của nước này bao gồm SRF, Entremonde Polycoaters, Kusumgarh Corporates, Supreme Nonwovens, Garware Wall Ropes, Century Enka, Techfab India, Ahlstrom, Pacific Non Woven, Vardhman và Unimin.

Sản phẩm của ngành dệt cũng rất đa dạng, phong phú bao gồm xơ, sợi vải cotton; xơ, sợi tổng hợp; xơ, sợi len; lụa; đay; thảm dệt. Ngoài việc đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội địa cho trên 1,2 tỷ dân, hàng năm nước này đã xuất khẩu một lượng  lớn hàng dệt may các loại. Năm tài chính 2012/2013, Ấn Độ đã xuất khẩu khoảng 24,12 tỷ USD hàng dệt may các loại, trong đó nhóm hàng xơ, sợi và vải chiếm tới 65% tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng dệt may. Sản phẩm dệt may của Ấn Độ được xuất khẩu tới hơn 100 nước trên thế giới, trong đó Mỹ và EU chiếm tới 2/3 tổng lượng hàng xuất khẩu. Các thị trường xuất khẩu quan trọng khác bao gồm Canada, U.A.E, Nhật Bản, Ả-rập xê-út, Hàn Quốc, Băng-la-đét, Thổ Nhĩ Kỳ… 

Ấn Độ là nước sản xuất và xuất khẩu hàng đầu các sản phẩm dệt sợ tổng hợp và sợi pha. Là nước đứng thứ 2 về sản xuất các loại sợi rayon, đứng thứ 5 về sản xuất sợi nhân tạo, xuất khẩu các sản phẩm dệt từ sợi nhân tạo và sợi pha của Ấn Độ đạt hơn 3,5 tỷ USD. Theo số liệu của Tổng vụ Ngoại thương xuất khẩu sợi bông tăng 33% trong năm 2013-2014, Ấn Độ đã xuất khẩu 1.415 tấn sợi bông trong năm qua, tăng 33% so với 1.067 tấn đã xuất khẩu năm trước.

Ấn Độ có khả năng tự cung tự cấp nguồn nguyên phụ liệu phục vụ ngành may mặc, đặc biệt nước này rất dồi dào về các loại sợi tự nhiên. Diện tích gieo trồng bông của Ấn Độ lớn thứ ba thế giới và ngành công nghiệp dệt của Ấn Độ sản xuất ra tất cả các loại sợi. Lao động giá rẻ với kỹ năng cao luôn là xương sống cho ngành công nghiệp dệt may Ấn Độ, hầu hết các hãng sản xuất đều ở quy mô nhỏ tạo điều kiện linh hoạt, phục vụ tốt hơn cho các đơn hàng nhỏ lẻ đòi hỏi tính chuyên môn đặc biệt.

Chính sách phát triển           

            Ngành dệt đã được Chính phủ hỗ trợ thông qua nhiều chính sách trong đó phải kể đến Chương trình đầu tư nâng cấp công nghệ; Chương trình phát triển Khu dệt liên hợp; Chương trình phát triển kỹ năng tổng hợp.

Chương trình đầu tư nâng cấp công nghệ là chương trình trọng điểm của ngành dệt nhằm nâng cấp, đổi mới công nghệ nhằm tạo ra sự phát triển cân đối, đồng đều trong chuỗi giá trị. Đối với Chương trình phát triển Khu dệt liên hợp, mục đích của chương trình là xây dựng các khu dệt liên hợp đạt tiêu chuẩn quốc tế. Cho đến nay đã có 40 khu đã được xây dựng tại 9 bang trong cả nước. Thực hiện chương trình kỹ năng tổng hợp được Chính phủ khởi xướng từ năm 2010 nhằm giải quyết vấn đề nhân lực. Trong giai đoạn 2010-2012, mỗi năm đã có khoảng 256.000 lao động được đào tạo theo chương trình này.

            Theo chính sách Ngoại thương 2009-2014, Chính phủ Ấn Độ đã thông qua những chính sách quan trọng nhằm phát triển ngành dệt may. Đó là tiếp tục thực hiện miễn thuế cho việc xuất khẩu cho các sản phẩm mới và xuất khẩu sang các thị trường mới bao gồm 26 nước trong đó có 16 nước Mỹ La-tinh và 10 nước Châu Á-Châu Đại Dương.

Trao đổi thương mại trong lĩnh vực dệt may giữa Việt Nam và Ấn Độ: tăng trưởng nhanh nhưng chưa tương xứng với tiềm năng

Với nguồn nguyên phụ liệu dồi dào và chất lượng khá tốt, có sức cạnh tranh về giá, Ấn Độ hiện là một trong những thị trường cung cấp nguyên phụ liệu hàng đầu cho ngành dệt may Việt Nam, đặc biệt là kể từ sau năm 2010 khi Hiệp định Thương mại tự do ASEAN – Ấn Độ AITIG có hiệu lực. Theo số liệu của Tổng Cục hải quan, năm 2013, Việt Nam đã xuất khẩu sang Ấn Độ các mặt hàng dệt may gồm sợi, nguyên phụ liệu, vải, sản phẩm dệt may các loại với giá trị trên 93 triệu USD, đồng thời nhập khẩu các mặt hàng bông, sợi, vải, nguyên phụ liệu dệt may và sản phẩm may mặc từ Ấn Độ trị giá 423 triệu USD (gấp 5 lần), tăng hơn gần 50% so với năm 2012, chiếm 15% tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa từ Ấn Độ. 5 tháng đầu năm 2014, nhập khẩu các mặt hàng này từ Ấn Độ đạt trên 287 triệu đô-la Mỹ. Theo hướng ngược lại, năm 2013, Việt Nam xuất khẩu trên 92 triệu đô-la Mỹ các mặt hàng sợi, vải, sản phẩm may mặc và nguyên phụ liệu dệt may vào thị trường Ấn Độ, tăng 39% so với năm 2012. 8 tháng đầu năm 2014, nhập khẩu các mặt hàng dệt may và nguyên phụ liệu dệt may từ Ấn Độ đạt trên 390 triệu đô-la Mỹ; Việt Nam xuất khẩu 76 triệu đô-la Mỹ các sản phẩm dệt may, xơ sợi dệt và nguyên phụ liệu dệt may…

Ấn Độ là nhà cung cấp lớn về mặt hàng bông sợi các loại cho Việt Nam với kim ngạch nhập khẩu bông năm 2013 lên tới gần 190 triệu USD. Chỉ riêng 8 tháng đầu năm 2014, nhập khẩu bông từ Ấn Độ đạt 231 triệu đô-la Mỹ. Nguồn nguyên phụ liệu dệt may từ Ấn Độ được các doanh nghiệp trong nước đánh giá khá cao về giá cả, mẫu mã, chất lượng.

( Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa)

Mặc dầu vậy, nhập khẩu các mặt hàng dệt may của Việt Nam từ Ấn Độ vẫn còn chiếm thị phần khá nhỏ. Năm 2013 cả nước nhập khẩu 14,8 tỷ đô-la Mỹ các mặt hàng bông, vải, xơ sợi dệt, nguyên phụ liệu dệt may thì nhập khẩu từ Ấn Độ các mặt hàng này chỉ chiếm chưa đến 3%. Trong khi đó ngành dệt may Ấn Độ cung ứng cho thế giới trên 25% các mặt hàng vải cotton, nguyên phụ liệu. Theo thống kê của Hội đồng xuất khẩu dệt may Ấn Độ TEXPROCIL, hiện tại, thị phần của sản phẩm dệt may Ấn Độ tại thị trường Việt Nam còn khá khiêm tốn, đối với mặt hàng dệt cotton chỉ chiếm 1,59%  thị phần năm 2013. Tương tự, mặt hàng sợi cotton năm 2013 đạt thị phần 16,5%, tăng 2,5% so với năm 2012, vải cotton cũng chỉ ở mức 0,58%. Sự chênh lệch rất lớn này cho thấy việc hợp tác giữa 2 nước trong ngành dệt may đang tăng trưởng mạnh còn xa so với tiềm năng của mỗi nước.

Nguyên nhân của tình trạng này, theo một số doanh nghiệp trong ngành dệt may, xuất phát từ việc bên cạnh khoảng cách về mặt địa lý thì thời gian đáp ứng các đơn đặt hàng từ Ấn Độ lâu hơn so với các đơn hàng từ Trung Quốc hoặc các nước khác và doanh nghiệp hai bên chưa xây dựng được những mối liên kết chặt chẽ. Một nguyên nhân quan trọng dẫn đến kim ngạch xuất khẩu dệt may Việt Nam vào thị trường Ấn Độ còn rất hạn chế là việc Ấn Độ thường áp dụng các biện pháp rào cản thương mại đối với hàng nhập khẩu trong đó hàng nhập khẩu từ Việt Nam cũng bị ảnh hưởng. Ấn Độ đã áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại đối với mặt hàng sợi nhập khẩu trong đó có sợi vải của Việt Nam năm 2009. Gần đây, tháng 11 năm 2013, Bộ Tài chính Ấn Độ đã quyết định khởi xướng điều tra tự vệ đối với mặt hàng sợi đàn hồi thô mã HS 54024400 và 54041100 nhập khẩu từ các nước trong đó có Việt Nam.

Hợp tác Việt Nam – Ấn Độ trong lĩnh vực dệt may và định hướng trong thời gian tới

Ngành dệt may Việt Nam nằm trong top 5 nước hàng đầu thế giới, với kim ngạch xuất khẩu dệt may năm 2013 đạt gần 20 tỷ đô-la Mỹ. Việt Nam cũng là một trong những nước nhập khẩu sợi dệt lớn nhất thế giới, năm 2013 nhập khẩu khoảng 4 tỷ đô-la Mỹ sợi dệt, mặc dù vậy nhập khẩu từ Ấn Độ chỉ chiếm khoảng 1%. Để phục vụ sản xuất trong nước, nhu cầu về các mặt hàng vải, sợi, nguyên phụ liệu dệt may tăng nhanh trong thời gian tới. Việc phụ thuộc quá nhiều vào một vài nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu sẽ hạn chế phát triển và sản xuất của các doanh nghiệp, do đó việc đa dạng hóa nguồn cung cấp nguyên liệu ngoài khu vực ASEAN và Trung Quốc là một trong những nhu cầu cấp thiết của ngành dệt may Việt Nam và Ấn Độ có thể là giải pháp phù hợp trong điều kiện hiện nay.

Các sản phẩm vải, sợi tự nhiên, bông và nguyên phụ liệu dệt may của Ấn Độ có chất lượng tốt, đa dạng và theo cam kết giữa hai bên trong Hiệp định FTA ASEAN – Ấn Độ, dệt may là một trong số những mặt hàng hai bên cam kết giảm thuế, vì vậy giá bán tương đối cạnh tranh. Có thể thấy đây là cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thêm một nguồn cung cấp nguyên liệu sản xuất, nếu tận dụng được nguồn nguyên phụ liệu dồi dào từ Ấn Độ, việc chuyển đổi mô hình sản xuất kinh doanh mặt hàng có chất lượng cao và xuất khẩu sẽ thuận lợi hơn.

Với định hướng như vậy, thời gian qua, giữa Việt Nam và Ấn Độ đã có một số hoạt động và chương trình hợp tác cụ thể trong lĩnh vực dệt may. Hiệp hội dệt may Việt Nam và Tập đoàn Dệt may đã phối hợp với Hội đồng Xúc tiến xuất khẩu sản phẩm dệt, sợi bông Ấn Độ kết nối giao thương cho các nhà cung cấp nguyên liệu Ấn Độ và các nhà sản xuất dệt may Việt Nam, giúp các doanh nghiệp dệt may nước ta tìm kiếm được nguồn nguyên liệu đầu vào có chất lượng cao và giá cả hợp lý, tránh phụ thuộc quá nhiều vào thị trường Trung Quốc như hiện nay. Năm 2012, Viện Da-giày Việt Nam (trực thuộc Bộ Công Thương) và Viện nghiên cứu da-giày Trung ương Ấn Độ đã ký biên bản hợp tác giữa hai đơn vị, góp phần thúc đẩy hợp tác trong đào tạo, nghiên cứu da-giày, thiết kế mẫu mốt, xử lý nước thải và áp dụng công nghệ sạch trong ngành thuộc da...

Trong thời gian qua, các doanh nghiệp da-giày nước ta cũng đã tích cực tham gia các hội chợ triển lãm chuyên ngành của Ân Độ và đã thiết lập các mối quan hệ đối tác trực tiếp với các đối tác của Ấn Độ. Về phía Ấn Độ, TEXPROCIL cũng đã tổ chức nhiều đoàn doanh nghiệp Ấn Độ sang Việt Nam tìm hiểu thị trường, gặp gỡ đối tác. Thời gian tới, các doanh nghiệp Ấn Độ sẽ đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến để nâng cao thị phần sản phẩm hơn nữa tại thị trường Việt Nam.

Nhằm tăng cường quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa cộng đồng doanh nghiệp dệt may hai nước, tạo nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất trong nước và đẩy mạnh xuất khẩu, trong thời gian tới, doanh nghiệp hai bên cần nghiên cứu xem xét đầu tư sản xuất tại chỗ. Việc đầu tư nhà máy sản xuất tại chỗ giúp hạn chế những bất lợi về giá thành, thời gian đáp ứng so với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc và các nước khác, nâng cao khả năng cạnh tranh cho sản phẩm.

 Trần Quang Tùng

 

Vụ thị trường Châu Phi Tây Nam Á