(18/06/2018)

Một số điểm lưu ý trong quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Brazil.

Thị trường đông dân, có sức mua lớn, Bra-xin là nước có dân số trẻ và là xã hội hướng đến tiêu dùng.
Một số điểm lưu ý trong quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Brazil.

Năm 1989, khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao, tổng kim ngạch thương mại hai chiều chỉ đạt 16 triệu USD.  Đến năm 2017, theo thông tin mới công bố của Bộ Công Thương Bra-xin, tổng kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam – Bra-xin đạt 3,92 tỉ USD, tăng khoảng 30% so với năm 2016. Trong đó, Bra-xin nhập khẩu từ Việt Nam trị giá đạt 2,19 tỉ USD, Bra-xin xuất khẩu sang Việt Nam trị giá 1,73 tỉ USD, Bra-xin nhập siêu từ Việt Nam gần 460 triệu USD.

*Các thỏa thuận đã ký kết:

Hai bên đã ký nhiều hiệp định và thỏa thuận hợp tác như Thoả thuận về tham khảo chính trị giữa hai Bộ Ngoại giao (10/1995); Hiệp định về hợp tác văn hoá; Thoả thuận về hợp tác giữa hai Phòng Thương mại (10/2003); Thoả thuận về miễn thị thực cho người mang hộ chiếu ngoại giao (11/2004); Hiệp định về Hợp tác Y tế (5/2007); Bản Ghi nhớ thành lập Ủy ban Hỗn hợp, Hiệp định Hợp tác khoa học và công nghệ, Bản Ghi nhớ về hợp tác chống đói nghèo, Bản Ghi nhớ về hợp tác thể thao, Bản ghi nhớ hợp tác giữa Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) và Ngân hàng Bra-xin S.A (7/2008); Thỏa thuận Kế hoạch hành đồng Xóa đói nghèo giữa Bộ Lao động Thương binh và xã hội Việt Nam và Bộ Phúc lợi Xã hội Xóa đói nghèo Bra-xin  (4/2012)… Hiện tại Việt Nam có cơ chế hợp tác trong Ủy ban hỗn hợp về hợp tác kinh tế thương mại với Bra-xin.

 

Bảng: Việt Nam xuất khẩu sang Bra-xin            

STT

Xuất khẩu

2016

2017

Tăng/giảm (%)                    

1

Điện thoại các loại và linh kiện

504.925.323

764.924.147

51,49

2

Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện

110.879.541

273.096.434

146,30

3

Giày, dép các loại

158.343.213

171.275.094

8,17

4

Hàng thủy sản

68.015.612

105.897.336

55,70

5

Máy móc, thiết bị dụng vụ phụ tùng khác

58.951.775

103.744.582

75,98

6

Phương tiện vận tải và phụ tùng

84.525.451

83.592.734

-1,10

7

Xơ, sợi, dệt các loại

54.816.323

69.239.733

26,31

8

Hàng dệt, may

41.687.156

47.125.042

13,04

9

Sản phẩm từ sắt thép

24.234.404

24.670.068

1,80

10

Kim loại thường khác và sản phẩm

14.633.703

16.434.490

12,31

11

Cao su

15.736.451

14.986.485

-4,77

12

Túi xách, ví, vali, mũ, ô, dù

7.184.607

10.158.151

41,39

13

Vải mành, vải kỹ thuật khác

7.173.660

9.061.341

26,31

14

Nguyên phụ liệu dệt may, da, giày

12.691.434

7.667.594

-39,58

15

Đồ chơi, dụng cụ thể thao và bộ phận

6.192.529

7.596.609

22,67

16

Sản phẩm từ cao su

4.136.959

6.506.200

57,27

17

Sắt, thép các loại

5.317.847

4.720.318

-11,24

18

Sản phẩm mây , tre, cói và thảm

984.488

1.294.246

31,46

19

Sản phẩm nội thất từ chất liệu gỗ khác

143.912

109.846

-23,67

 

Tổng cộng

1.332.352.709

2.040.610.549

53,16

Bảng: Việt Nam nhập khẩu từ Bra-xin

STT

Nhập khẩu

2016

2017

Tăng/giảm (%)      

1

Ngô

627.120.506

464.446.132

-25,94

2

Đậu tương

134.004.868

253.859.655

89,44

3

Bông các loại

214.909.324

226.250.715

5,28

4

Sắt thép các loại

7.661.983

168.285.048

2096,36

5

Thức ăn gia súc và nguyên liệu

132.948.596

140.949.879

6,02

6

Nguyên phụ liệu dệt, may, da, giày

160.320.818

126.826.896

-20,89

7

Quặng và khoáng sản khác

56.583.667

101.162.409

78,78

8

Nguyên phụ liệu thuốc lá

88.162.609

87.380.146

-0,89

9

Gỗ và sản phẩm gỗ

33.219.040

48.684.016

46,55

10

Hóa chất

23.694.413

27.048.287

14,15

11

Lúa mì

63.755.285

21.093.086

-66,92

12

Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác

18.874.195

16.861.057

-10,67

13

Chất dẻo nguyên liệu

11.573.206

10.015.688

-13,46

14

Linh kiện, phụ tùng ô tô

5.852.803

6.004.390

2,59

15

Hàng rau quả

3.329.879

4.849.000

45,62

16

Phế liệu sắt thép

7.637.741

2.557.858

-66,51

17

Chế phẩm thực phẩm khác

223.736

832.571

272,12

18

Kim loại thường khác

1.240.848

73.419

-94,08

 

Tổng cộng

1.722.310.359

1.834.575.752

6,52

 

 Đánh giá tiềm năng thị trường:

1. Cơ hội:

-            Thị trường đông dân, có sức mua lớn, Bra-xin là nước có dân số trẻ và là xã hội hướng đến tiêu dùng.

-            Chính sách bảo hộ sản xuất trong nước, Bra-xin được đánh giá là nước rất tích cực sử dụng các biện pháp phòng vệ thương mại, đặc biệt là nhằm vào các nước xuất khẩu có trị giá kim ngạch lớn với Bra-xin. Việc đánh thuế phòng vệ cao đối với nhiều mặt hàng của một số nước làm cho các nhà nhập khẩu Bra-xin có xu hướng tìm kiếm các nhà cung cấp mới ở các thị trường mới trong đó có Việt Nam.

-            Sản xuất trong nước gặp nhiều khó khăn do chính sách thuế và lao động như nói ở trên làm cho nhu cầu nhập khẩu, đặc biệt là các mặt hàng tiêu dùng sẽ tăng trưởng ổn định.

-            Bra-xin tuy ưu tiên phát triển nông nghiệp nông thôn, nhưng lại chú trọng các sản phẩm chăn nuôi và ngũ cốc, đánh bắt và nuôi trồng thủy sản chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng và thị hiếu ưa thích thủy sản của người dân.  Đây có thể là một lợi thế trong xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vào thị trường này.

 

2. Thách thức, khó khăn:

-         Một số hàng hóa công nghiệp và tiêu dùng của Việt Nam tiếp tục phải đối diện hoặc nguy cơ đối diện với các biện pháp phòng vệ thương mại của Bra-xin.

-         Thủy sản tiếp tục là đối tượng áp dụng các hàng rào kỹ thuật về kiểm dịch, kiểm hóa và quy cách bao bì đóng gói của cơ quan chức năng nước sở tại.

-         Thuế nhập khẩu cao, quan hệ lao động phức tạp tiếp tục là rào cản đối với các doanh nghiệp xuất khẩu muốn mở văn phòng, chi nhánh thúc đẩy xuất khẩu sang Bra-xin.

3. Một số dề xuất về các lĩnh vực tiềm năng của thị trường đối với doanh nghiệp Việt Nam

-         Công nghiệp (ngoài điện thoại) các mặt hàng như máy tính, sản phẩm sắt thép, sản phẩm cao su, sơ xợi dệt, nguyên phụ liệu dệt may, giày da

-         Mặt hàng tiêu dùng: giầy dép, túi xách, va li, dù..

-         Nông sản: fillet cá tra, tôm (khẩn trương đàm phán mở cửa thị trường cho mặt hàng tôm)

Mặc dù là nước có lực lượng sản xuất lớn nhưng thực tế ngành sản xuất trong nước gặp nhiều khó khăn do chính sách thuế và lao động phức tạp làm cho nhu cầu nhập khẩu, đặc biệt là các mặt hàng tiêu dùng sẽ tăng trưởng ổn định. Thêm vào đó là nhu cầu hưởng thụ của người bản xứ rất cao nên đây là sẽ lợi thế đối với các mặt hàng thời trang nhập khẩu với giá thành tốt như hàng giày dép, dệt may.

Bra-xin là một trong những nhà sản xuất nông sản lớn của thế giới nhưng đa phần là xuất khẩu sản phẩm thô và nguyên liệu chế biến. Chính phủ đang định hướng đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm chủ lực là các sản phẩm chăn nuôi và ngũ cốc. Trong khi, đánh bắt và nuôi trồng thủy sản chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng và thị hiếu ưa thích thủy sản của người dân vì một phần đang tập trung phát triển ngành chăn nuôi và chế biến thịt (thịt bò, gà, heo và cừu) nên giá cả các sản phẩm thủy sản tươi sống ở Bra-xin cao hơn nhiều so với thịt.  Đây có thể là một lợi thế trong xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vào thị trường này. Mức tiêu thị cá của người Bra-xin hiện chỉ bằng 50% so với khuyến cáo của WTO. Bộ nông nghiệp Bra-xin cho biết 60% hàng thủy sản đều nhập khẩu từ các quốc gia khác. Tuy nhiên, Bra-xin đang tăng cường kiểm tra, kiểm soát các loại thủy sản nhập khẩu vào nước này, đặc biệt là tiêu chuẩn an toàn thực phẩm các mặt hàng thủy sản bị giám sát chặt chẽ, một số doanh nghiệp Việt Nam đã bị cảnh báo đưa vào diện kiểm tra 100% dư lượng kháng sinh, hóa chất trong sản phẩm.

Mặt hàng tôm đông lạnh chưa được nhập khẩu vào Bra-xin từ Việt Nam, trong khi nhu cầu tiêu thụ tôm của người dân tăng gấp 4 lần so với năng lực sản xuất trong nước. Theo đánh giá thì ngành tôm Bra-xin giảm 40% sản lượng do ảnh hưởng của bệnh đốm trắng nên chỉ có Ecuador xuất khẩu tôm sang Braxin.[1]

Một số vấn đề khi tiếp cận/thâm nhập thị trường

*Các quy định về XNK

Các nhà xuất khẩu và các nhà nhập khẩu Bra-xin phải đăng ký với Ban Thư ký Ngoại thương (SECEX)- một chi nhánh của Bộ Phát triển Công nghiệp và Thương mại (MDIC).

Tùy thuộc vào sản phẩm, chính quyền Bra-xin có thể yêu cầu thêm tài liệu. Ví dụ, Bộ Y tế kiểm soát tất cả các sản phẩm có thể ảnh hưởng đến cơ thể con người, bao gồm dược phẩm, vitamin, mỹ phẩm và thiết bị / dụng cụ y tế. Các sản phẩm này chỉ có thể được nhập khẩu và bán tại Bra-xin nếu công ty nước ngoài thành lập một đơn vị sản xuất tại Bra-xin hoặc văn phòng địa phương hoặc công ty nước ngoài chỉ định nhà phân phối Bra-xin được cơ quan chức năng Bra-xin ủy quyền nhập khẩu và phân phối các sản phẩm y tế. Các sản phẩm này phải được đăng ký với Bộ Y tế Bra-xin. Quá trình đăng ký thường phức tạp và tốn thời gian. chi tiết về tài liệu tại trang web: http://www.portalsiscomex.gov.br/

* Chính sách thuế và thuế suất

               Hàng hóa nhập khẩu phải chịu một số thuế và phí ở Bra-xin. Có bốn loại thuế chiếm phần lớn chi phí nhập khẩu: Thuế nhập khẩu (II), Thuế sản phẩm công nghiệp (IPI) và Thuế lưu thông hàng hóa và dịch vụ (ICMS) và Thuế đóng góp xã hội  - PIS và COFINS.

               Chính phủ Bra-xin đã thiết lập một hệ thống thông tin trên máy vi tính để theo dõi nhập khẩu và tạo điều kiện cho thủ tục hải quan được gọi là Hệ thống Tích hợp Ngoại thương (SISCOMEX). SISCOMEX đã tạo điều kiện và giảm số lượng giấy tờ cần thiết để nhập khẩu vào Bra-xin. Nhà nhập khẩu Bra-xin phải đăng ký với Cơ quan đăng ký xuất nhập khẩu của Ban Thư ký Ngoại thương (SECEX) để nhận mật khẩu do Hải quan cung cấp để có thể truy cập vào SISCOMEX. SISCOMEX đăng ký trực tuyến tạo ra các tài liệu nhập khẩu điện tử và truyền thông tin đến một máy tính trung tâm. Thông tin thêm có sẵn tại trang web:

 http://www.mdic.gov.br/comercio-exterior/estatisticas-de-comercio-exterior-9/arquivos-atuais

*Quy định về bao bì, nhãn mác

Luật bảo vệ người tiêu dùng của Bra-xin yêu cầu ghi nhãn sản phẩm cung cấp cho người tiêu dùng thông tin chính xác và dễ đọc về chất lượng, số lượng, thành phần, giá, đảm bảo, thời hạn sử dụng, nguồn gốc và rủi ro đối với sức khỏe và an toàn của người tiêu dùng. Các sản phẩm nhập khẩu phải mang bản dịch tiếng Bồ Đào Nha của thông tin này. Sản phẩm phải được dán nhãn theo đơn vị số liệu hoặc hiển thị số liệu tương đương.

http://www.slcomex.com.br/noticias/etiquetas-rotulos-e-embalagem-de-produtos-importados-nacionais-e-para-exportacao?lang=ptbr

 

* Quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, kiểm dịch - các hàng rào kỹ thuật chính đối với thương mại (tiêu chuẩn và quy chuẩn, sổ hữu trí tuệ )

Kể từ năm 2016, Bra-xin thắt chặt công tác kiểm soát chất lượng cá file đông lạnh nhập khẩu trước khi được thông quan  được tiến hành bởi cơ quan thanh tra dịch vụ liên bang (SIF) để đảm bảo rằng các sản phẩm nhập khẩu là an toàn cho người tiêu dùng. Sản phẩm nào không đạt chuẩn sẽ được thông báo trên trang website của Bộ Nông Nghiệp, Chăn nuôi và Cung ứng thực phẩm (MAP).[2] Từ tháng 8/2016, Bộ này đã quy định trong bản hướng dẫn số 31 giới hạn tỷ lệ nước trên bề mặt cá (đóng băng cá) là 12%. Lượng nước này phải được trừ đi khi tính trong trọng lượng tịnh của sản phẩm và phải thông báo cho người tiêu dùng.[3]

Chi tiết xem tại:  http://higienealimentar.com.br/legislacao/instrucao-normativa-no-31-de-09-junho-de-2017-mapa-165.html

 

* Tập quán kinh doanh các nét chính trong văn hóa kinh doanh của nước sở tại doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý.

Thành công trong văn hóa kinh doanh của Bra-xin phụ thuộc rất nhiều vào sự phát triển mạnh mẽ của các mối quan hệ cá nhân, đây được xem là nền tảng của các quan hệ đối tác kinh doanh hiệu quả. Trong hầu hết các trường hợp, các công ty Việt Nam cần có sự hiện diện tại địa phương và do đó nên đầu tư thời gian vào việc phát triển các mối quan hệ thông qua các chuyến thăm thường xuyên đến Bra-xin để gặp gỡ trực tiếp với các đối tác tiềm năng và cung cấp các dịch vụ, thông qua đó các công ty có thể gặp gỡ khách hàng hoặc đối tác tiềm năng các cuộc họp cá nhân.  Đồng thời tránh được các hiện tượng lừa đảo trên mạng internet giả mạo các Công ty lớn của Bra-xin.

*Văn hóa - xã hội - Số ng­ười biết đọc, biết viết đạt 83,3%, nam: 83,3% và nữ: 83,2%.

Giáo dục bắt buộc miễn phí tiểu học 8 năm (từ 6 đến 14 tuối); hệ thống trung học 3 năm, sau bắt buộc phải qua tr­ường đào tạo nghề. Tuyển sinh vào đại học rất nghiêm ngặt, nhất là y khoa và kỹ thuật. Trước khi thi vào đại học phải học một năm dự bị. Bra-xin có hàng trăm trường đại học và viện nghiên cứu. Hệ thống y tế chưa phát triển, nhất là ở nông thôn.

Tuổi thọ trung bình đạt 64,06 tuổi nam 59,35 và nữ 69,01 tuổi.

*Lịch sử - Năm 1497, Va-xe-ô đờ Ga-ma tình cờ đặt chân lên đất Bra-xin.

Năm 1500, Pê-đơ-rô Cáp-bơ-ran (1467-1526) bắt đầu khai khẩn Bra-xin cho Bồ Đào Nha. Từ năm 1532, đường bắt đầu đ­ược sản xuất. Công việc tại các đồn điền lúc đầu do các nô lệ da đỏ bản làm, về sau họ đư­ợc thay thế bằng các nô lệ châu Phi. Vào thế kỷ XVII và XVIII, việc mở rộng vùng phía nam và phía tây trong cuộc tìm kiếm vàng và kim cư­ơng đã dẫn đến xung đột git-a người Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha ở các khu vực biên giới. Năm 1808, Pháp đe dọa xâm l­ược Bồ Đào Nha và hoàng tộc Bồ Đào Nha chạy trốn sang Bra-xin. Quan nhiếp chính Đôm Giô-ao khởi x­ướng các cải cách, làm cho Bra-xin trở nên ngang hàng với Bồ Đào Nha. Năm 1821, Đôm Giô-ao quay về Bồ Đào Nha làm vua và để lại con trai của mình là Đôm Pê-đơ-rô làm nhiếp chính. Khi Bồ Đào Nha muốn đ­a Bra-xin trở lại chế độ thuộc địa thì Đôm Pê-đơ-ro tuyên bố Bra-xin độc lập và tự xư­ng là Hoàng đế, vào năm 1822. Bị thua trong chiến tranh với Ác-hen-ti-na năm 1828, Pê- đơ rô đã như­ờng ngôi cho con trai (năm 1831). Thời kỳ trị vì kéo dài của Hoàng đế Pê-đơ-rô II mang lại ổn định, kinh tế phát triển. Việc chống đối của các địa chủ bất bình trư­ớc vấn đề thủ tiêu chế độ nô lệ vào năm 1888 và của phái quân sự, do bị loại ra khỏi chính tr­ường, đã dẫn đến một cuộc đảo chính trong năm 1889, chấm dứt chế độ quân chủ. Hiến pháp cộng hòa ban hành năm 1891.

Trong thời kỳ đầu của nền cộng hòa, tình hình yên ổn, sau đó bất ổn định nổi lên. Năm 1930, Giê-tu-li-ô Va-gát lên nắm quyền; năm 1937, ya-gát giải tán Quốc hội, muốn xây dựng Bra-xin theo mô hình nư­ớc Ý của Mút-xô-li-ni, nh­ng đã bị phái quân sự lật đổ vào năm 1945. Năm 1950, Va-gát đư­ợc bầu lại làm Tổng thống, như­ng ông đã tự sát còn hơn là để ng­ười ta kết tội vào năm 1954. Các chính phủ dân sự kế tiếp nhau tồn tại trong những thời gian ngắn trư­ớc khi phái quân sự lên cầm quyền từ năm 1964: Trong thời gian cầm quyền của phái quân sự (từ 1964 đến 1985), kinh tế phát trịển nhanh, tuy nhiên Các quyền chính tự và xã hội lại bị hạn chế. Bra-xin quay trở lại với chính quyền dân sự từ năm 1985.

Du lịch:

Tính đến năm 2017, Bra-xin có 21 di sản thế giới được UNESCO công nhận bao gồm mười bốn địa điểm văn hóa và bảy địa điểm tự nhiên.

Địa danh được nhắc đến nhiều nhất là Rio de Janeiro nổi tiếng với lễ hội Carnaval hàng năm vào tháng 2 với nhiều bãi biển đẹp và tượng chúa tại núi Corcovado. Ngoài ra Bra-xin còn rất nhiều thắng cảnh nổi tiếng khác có giá trị về mặt lịch sử và thiên nhiên.

Địa điểm đầu tiên ở Bra-xin, Thị trấn Lịch sử Ouro Preto, được ghi vào danh sách tại Kỳ họp thứ 4 của Ủy ban Di sản Thế giới, được tổ chức tại Paris, Pháp vào năm 1980.  Năm 1983, Jesuit Missions of the Guaranis được công nhận bởi UNESCO trong một hồ sơ nộp chung với Argentina, nơi đây trở thành tài sản xuyên biên giới đầu tiên của Bra-xin. Vườn quốc gia Iguaçu (có thác Iguaçu lớn thứ bảy trên thế giới) đã được ghi nhận vào năm 1986 vì vẻ đẹp tự nhiên hùng vỹ của nó. Đóng góp mới nhất của Bra-xin cho Danh sách Di sản Thế giới là khu khảo cổ Valongo Wharf, được ghi nhận vào năm 2017.

Khu bảo tồn thiên nhiên trung tâm rừng Amazon đây là khu vực được bảo vệ lớn nhất trong lưu vực sông Amazon, khu vực này nổi tiếng với đa dạng sinh học cao, một loạt các sinh cảnh như rừng khum và igapó và số lượng các loài đang bị đe dọa tuyệt chủng. Được UNESCO công nhận năm 2000.

Ngoài các địa danh đã được công nhận, Bra-xin cũng đang đề xuất hai mươi ba địa danh trong danh sách dự kiến ​​nộp lên UNESCO của mình.

Để du lịch Braxin, du khách cần có thị thực (visa). Chi tiết thủ tục vui lòng xem thêm tại website http://hanoi.itamaraty.gov.br/vi/br_phrn_lanh_sr.xml

Đầu mối liên hệ hỗ trợ xử lý các vướng mắc thương mại (ở VN và tịa địa bàn)

 Đại sứ quán Bra-xin tại Việt Nam

 

Phòng 4-01, tầng 4, 44B Lý Thường Kiệt, Hà Nội, Việt Nam - Tel: (84 4) 3843 2544, Fax: (84 4) 3843 2542, E-mail: brasemb.hanoi@itamaraty.gov.br

 Cán bộ thương mại:

 - Các sản phẩm nông nghiệp: Bui Huyen Anh

- Các sản phẩm công nghiệp: Le  Thi Thu Hang

 

Đại sứ quán Bra-xin tại Việt Nam – Bộ phận Thương vụ Việt Nam tại Sao Paulo:

Địa chỉ: Rua Paulo Orozimbo, 675-Conj. 91;92 CEP: 015-35001- Bairro da Aclimação; São Paulo – SP – Brasil

Điện thoại: (+55) 11 32766776

Email: br@moit.gov.vn, ecoviet@terra.com.br

Fax: (+55) 11 2537 8040

 



[1] https://www.folhape.com.br/economia/economia/economia/2018/04/07/NWS,64488,10,550,ECONOMIA,2373-BRASIL-IMPORTA-CAMARAO-BANANA-EQUADOR.aspx

[2] http://www.agricultura.gov.br/assuntos/importacao-e-exportacao/importacao/arquivos/LISTASDEESTABELECIMENTOSEMRAI16.05.2018.pdf

Thương vụ Việt Nam tại Brazil