(30/11/2009)

Các nước thành viên EU thông qua Hiệp ước Lisbon thay thế cho bản Hiến pháp EU đã hủy bỏ năm 2005.

Sau 50 năm thành lập, các nhà lãnh đạo Liên minh Châu Âu (EU) hy vọng việc ký Hiệp ước Lisbon sẽ mở một chương mới cho lịch sử và tương lai của EU.

 Tháng 12/2007, tại Bồ Đào Nha, nhà lãnh đạo 27 nước EU đã ký Hiệp ước Lisbon thay cho bản Hiến pháp EU bị hủy bỏ năm 2005. Theo trình tự, Hiệp ước Lisbon cần được các nước thành viên phê chuẩn và dự kiến có hiệu lực từ tháng 1/2009. Sau nhiều sóng gió, Hiệp ước đã được toàn bộ 27 nước thành viên thông qua (CH Séc là nước phê chuẩn cuối cùng, ngày 3/11/09). Hiệp ước Lisbon sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/12/2009, muộn 11 tháng so với dự kiến ban đầu.

Hiệp ước Lisbon quy định bầu Chủ tịch EU với nhiệm kỳ 30 tháng và vị trí phụ trách chính sách đối ngoại cho toàn bộ 27 thành viên EU với nhiều quyền lực hơn. Hiệp ước này cũng huỷ bỏ quyền phủ quyết của các nước thành viên trong khoảng 50 lĩnh vực, trong đó gồm cả những vấn đề nhạy cảm như hợp tác về cảnh sát hay pháp luật. Mục đích chính của Hiệp ước là đơn giản hóa quá trình ra quyết định của EU. Chính vì vậy, Hiệp ước Lisbon còn được gọi là Hiệp ước đơn giản hay Hiệp ước cải cách.

Ngày 19/11/09 vừa qua, EU đã tiến hành Hội nghị thượng đỉnh đặc biệt để bầu các chức vụ lãnh đạo mới của khối theo tinh thần Hiệp ước Lisbon. Kết quả, ông Herman Van Romuy (Thủ tướng Bỉ) được bầu làm Chủ tịch EU và bà Catherine Ashton (Ủy viên Thương mại EC) được bầu làm Đại diện cao cấp về chính sách đối ngoại và an ninh của EU. Bà Ashton cũng sẽ đồng thời giữ chức Phó chủ tịch EC và là người đứng đầu Hội đồng Bộ trưởng Ngoại giao EU. 

Cũng theo Hiệp ước Lisbon, tới năm 2014, một số chính sách của EU trong các lĩnh vực nhạy cảm như tư pháp, nội chính sẽ chuyển từ "cơ chế biểu quyết đa số hữu hiệu" sang "cơ chế biểu quyết đa số song trùng", nghĩa là chỉ cần 55% số nước thành viên và 65% người dân EU ủng hộ thì sẽ được thông qua. Ngoài ra, Hiệp ước Lisbon cũng sẽ tăng quyền lực cho Nghị viện châu Âu và tạo điều kiện cho nghị viện các nước thành viên phát huy vai trò lớn hơn trong quá trình ra quyết sách của EU.

Về các định chế khác của EU sau ngày 1/12/2009: Số lượng thành viên Ủy ban châu Âu sẽ tiếp tục được giữ nguyên với 27 người đại diện cho 27 quốc gia. Tuy nhiên, sẽ không còn chức danh Ủy viên EC phụ trách Quan hệ đối ngoại vì phần việc này sẽ thuộc lĩnh vực mà bà Ashon đảm nhiệm tại Hội đồng châu Âu. Trong khi đó, Nghị viện châu Âu (EP) sẽ giảm từ 785 xuống còn 750 nghị sỹ. Cùng với Hội đồng Bộ trưởng, EP phụ trách lĩnh vực lập pháp và ngân sách.

2. Về danh sách nội các mới của nhiệm kỳ Barroso II:

Ngày 27/11/09, Chủ tịch EC Barroso đã đưa ra danh sách 26 thành viên Ủy ban châu Âu sẽ cùng ông sát cánh trong nhiệm kỳ tới và lĩnh vực được phân công, cụ thể như sau:

1/ Johannes Hahn (Áo): Chính sách khu vực.

2/ Karel De Gucht (Bỉ): Thương mại.

3/ Rumiana Zheleva (Bulgari): Hợp tác quốc tế, trợ giúp nhân đạo và đối phó khủng hoảng.

4/ Androulla Vassiliou (CH Síp): Giáo dục, Văn hóa, Đa ngôn ngữ và Tuổi trẻ.

5/ Stefan Fule (CH Séc): Mở rộng và chính sách láng giềng.

6/ Connie Hedegaard (Đan Mạch): Hành động vì khí hậu.

7/ Siim Kallas (Estonia): Giao thông vận tải.

8/ Olli Rehn (Phần Lan): Kinh tế và Tiền tệ.

9/ Michel Barnier (Pháp): Thị trường nội địa và Dịch vụ.

10/ Gunther Oettinger (Đức): Năng lượng.

11/ Maria Damanaki (Hy Lạp): Biển và Nghề cá.

12/ Lazlo Andor (Hungary): Việc làm và các vấn đề xã hội.

13/ Maire Geoghegan Quinn (Ailen): Nghiên cứu và Đối mới.

14/ Antonio Tajani (Italia): Công nghiệp và Doanh nghiệp.

15/ Andris Piebalgs (Latvia): Phát triển.

16/ Algirda Semeta (Lithuania): Thuế và Liên minh Hải quan, Kiểm toán và chống gian lận.

17/ Viviane Reding (Luxembourg): Tư pháp, quyền cơ bản và quyền công dân.

18/ John Dalli (Malta): Sức khỏe và chính sách người tiêu dùng.

19/ Neelie Kroes (Hà Lan): Các vấn đề về công nghệ số.

20/ Dacian Ciolos (Rumani): Nông nghiệp.

21/ Maros Sefcovic (Slovakia): Quan hệ thể chế và hành chính

22/ Janez Potocnik (Slovenia): Môi trường.

23/ Joaquin Almunia (Tây Ban Nha): Cạnh tranh.

24/ Janusz Lewandowski (Ba Lan): Ngân sách và Chương trình tài chính.

25/ Cecilia Malmstrom (Thụy Điển): Vấn đề nội khối.

26/ Catherine Ashton (Anh): Phó Chủ tịch EC đồng thời là Đại diện cao cấp về chính sách đối ngoại và an ninh của Hội đồng châu Âu.

Dự kiến, từ ngày 11/1/2010, Nghị viện châu Âu sẽ tiến hành thảo luận về danh sách trên và sẽ bỏ phiếu thông qua vào ngày 26/1/09. Ngay sau khi được Nghị viện thông qua, các thành viên nội các “Barroso II” sẽ chính thức đảm nhiệm chức vụ của mình./.

(Tổng hợp từ nhiều nguồn)


Thương vụ Việt Nam tại EU và Bỉ - Luxembourg